مراحل زندگی : اتکاء، استقلال شخصی، اتکاء متقابل

اگر سه عادت فوق در انسان شکل بگیرد فرد استقلال شخصی دارد. قبل از شکل گیری این سه عادت در مرحله اتکاء قرار داریم.      

1-    نفع شخصی یعنی در موقعیت برنده – بازنده

2-    منفعل یعنی در موقعیت بازنده – برنده  

3- (زیان متقابل) نه خود و نه دیگران در موقعیت بازنده – بازنده

4- برنده، برنده، بیندیشیم:

یکی از ارکان مهم هر رابطه سهمی است که هر یک از طرفین رابطه در آن می گذارند. (فتحی، 1385 ، 25)

گذشتن از بخشی از منافع خود به منظور ایجاد انگیزه در طرف مقابل برای بقاء رابطه

راهکارهای ارتباط مؤثر

1- حرف زدن مؤثر

زبان اصلی ترین و قدیمی ترین فرم ارتباطی آدمیان است.

حرف زدن قواعدی دارد که با رعایت آن ها ارتباط مؤثرتری برقرار خواهد شد.

انتخاب موضوعات مورد علاقه و جالب، مخاطب شناسی، تسلط بر موضوع، مختصر و مفید، طنزپرداز و بذله گو و نه طعنه زن و کنایه گو، شفاف و واضح حرف زدن نه در لفافه، شمرده، شمرده حرف زدن نه با عجله، با حرارت و نه بی حال، پرهیز از بحث و جدل، توجه به آهنگ و تن صدا، بشاش، مهر آمیز و صمیمانه، تماس چشمی، توجه به ارزش های طرف مقابل. استفاده از زبان بدن. قطع نکردن حرف دیگران. توجه به احساسات شنونده، اگر حرف ما قطع شد ناراحت نشویم، پشت سر هم حرف نزنیم، خلاصه گویی، در میان صحبت ها مکث کنیم و ....

2- گوش دادن مؤثر و گوش دادن فعال

شنونده خوبی باشیم، گوش دادن به معنای این نیست که حرف های مخاطب را دربست بپذیریم.

«مستمع، صاحب سخن را بر سر ذوق آورد»

حرف دیگران را قطع نکنیم، بین صحبت های طرف مقابل عباراتی مثل درست است، بله، عجب و .... به کار ببریم.

3- بیان احساسات

نیاز به مهارت ابراز وجود دارد

احساس خود را با جرأت ابراز کنیم، اما چگونه؟؟؟

برای آنکه بتوانیم احساسات خود را به درستی بیان کنیم باید ابتدا احساسات منفی خود را بشناسیم و منطقی بودن آن را تحلیل کنیم و اگر دلیل محکمی برای ابراز آن داریم در ابراز آن شک نکنیم. حتماًٌ آن را بیان کنیم ولی نحوه بیان آن مهم است. بدون پرخاش احساس خود را بیان کنیم و از عبارات مناسب استفاده کنیم.

استفاده از عباراتی که بار منفی کمتری دارد و مقاومت روانی کمتری را بر می انگیزد.

توجه : ابراز و بیان احساس با قضاوت متفاوت است.

اگر از طرف مقابل ناراحت هستیم، احساسمان را بگوییم و خود را به دروغ و تظاهر شاد نشان ندهیم.

نباید نگران خراب شدن و قطع رابطه باشیم.اگر احساس خود را بیان نکنیم عوارض بیشتری دارد. احساس حقارت، مخدوش شدن عزت نفس، خشم پنهان، اضطراب و استرس، دورویی و نفاق و در نهایت چنین روابطی محکوم به فناست.

هر ارتباطی که در سایه ای از ترس و ابهام واقع شود تداوم نخواهد داشت (اریک فروم)

احساس خود را واقع بینانه (نه بزرگتر و نه کوچکتر از آن چه هست) نشان دهیم. به حواشی نپردازیم.

از اشتباه دیگران بیزار باشیم نه از کسی که اشتباه را انجام داده است.

موانع ارتباط مؤثر:

1- قضاوت کردن:

قضاوت کردن یعنی ارزش های ذهنی خود و باورها و عقایدمان را به طرف رابطه تحمیل کنیم.

2- بی توجهی به احساسات طرف مقابل (عدم همدلی)

3- قطع کردن صحبت دیگران، سبب دلخوری و دلسردی و احساس بی احترامی می شود.

4- مسخره کردن طرف مقابل

افرادی که در رابطه کم می آورند و ضعف ارتباطی دارند شروع به مسخره طرف مقابل رابطه می کنند و سبب واکنش های تند و شدید می شوند. مسخره کردن به خصوص در برابر جمع تخم کینه را در دل می کارد.

5- تهدید کردن

باید قبول کرد هر رابطه ای می تواند دچار تیرگی شود ولی اگر با تهدید همراه شود همه پل های ارتباطی را خراب می کند.

6- برچسب زدن

برچسب زدن یک مانع بزرگ در ایجاد رابطه مؤثر است.

همواره بر چسب زدن به یکدیگر هم تحقیر کردن و هم قضاوت کردن را در بر دارد. (فتحی، 1385 ، 64- 60)

اگر می خواهیم ارتباط های ما حفظ شوند و تداوم یابند باید برای آن تلاش کنیم و هزینه بپردازیم.

زندگی زیباست ای زیبا پسند                                           زنده اندیشان به زیبایی رسند

آنقدر کوتاهست این بی بازگشت                                         گز برایش می توان از جان گذشت

منابع و مآخذ

1- غیات فخری، عاطفه، « مهارت های زندگی»، تهران، انتشارات هنر آبی، 1384

2- محسنیان راد، مهدی، «ارتباط شناسی»، تهران، سروش، 1378

3- ساروخانی، باقر، «جامعه شناسی ارتباطات»، تهران، اطلاعات، 1367

4- وایتزمن، الیس، «رشد اجتماعی برای جوانان و خانواده ها »، ترجمه سیما نظیری، تهران، انجمن اولیاء و مربیان، 1371

5- رجب زاده، احمد، «جامعه شناسی فرهنگ»، تهران، شرکت چاپ و نشر ایران، 1374

6- فتحی، مهدی، «مهارت ارتباط مؤثر»، مشهد، مؤسسه پژوهشی فرهنگ بهداشت، 1385

7- دکر، برت، «شیوه های گفت و گوی مؤثر»، فهیمه نظری، تهران، ایزایران، 1384

8- حقیقی، محمدعلی، «تکنولوژی و مهندسی فکر»، تهران، فراروان،1382