به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون، امیرپاشا کنکاش در این نشست با اشاره به جایگاه آموزش محیط زیست در شکل‌گیری نگرش و رفتار نسل آینده گفت: حفاظت از محیط زیست تنها وظیفه یک سازمان یا دستگاه اجرایی نیست و همه افراد جامعه در قبال محیط زیست و حفظ آن برای نسل‌های آینده مسئولیت دارند.
او با تأکید بر اینکه آموزش محیط زیست فرآیندی زمان‌بر است، افزود: برای ایجاد تغییر در نگرش و رفتار جامعه باید از دوران کودکی آغاز کرد و مفاهیم محیط زیستی را به شکلی متناسب با سن و تجربه کودکان آموزش داد.
این کارشناس محیط زیست، یکی از مشکلات موجود را فاصله کودکان امروز با طبیعت دانست و بیان کرد: بسیاری از کودکان در محیط‌های شهری و آپارتمانی رشد می‌کنند و ارتباط محدودی با عناصر طبیعی دارند؛ بنابراین لازم است فرصت تجربه مستقیم طبیعت، مشاهده، لمس و کشف محیط پیرامون برای آنان فراهم شود.
کنکاش با اشاره به تجربه خود در مدارس طبیعت ادامه داد: کودکان در جریان بازی و تجربه آزادانه در طبیعت، بسیاری از مفاهیم علمی را بدون آنکه لزوماً در قالب درس و کتاب به آنها آموزش داده شود، کشف می‌کنند. مشاهده حرکت آب، تفاوت حرکت برگ و سنگ در آب، شناخت گیاهان و جانوران و تجربه فعالیت‌های مختلف در طبیعت می‌تواند زمینه یادگیری مفاهیمی مانند زمان، علت و معلول، چگالی و شمارش را فراهم کند.
وی همچنین بر نقش تجربه عملی در شکل‌گیری احترام و ارزش‌گذاری نسبت به طبیعت تأکید کرد و گفت: کودکی که طبیعت را می‌شناسد و با آن ارتباط برقرار می‌کند، بهتر می‌تواند ارزش منابع طبیعی، گیاهان، جانوران و مواد غذایی را درک کند.
این کارشناس محیط زیست، تقویت حواس پنج‌گانه، افزایش کنجکاوی، تحرک، تفکر منطقی، مسئولیت‌پذیری و تقویت روحیه مهرورزی را از دیگر آثار ارتباط کودکان با طبیعت عنوان کرد و افزود: فعالیت در محیط طبیعی می‌تواند فرصت‌هایی برای مشاهده، شنیدن، لمس کردن، کشف و تجربه فراهم کند که در محیط‌های بسته و محدود کمتر در دسترس کودکان قرار دارد.
نقش مربی؛ از الگوی رفتاری تا خلاقیت
کنکاش در بخش دیگری از سخنان خود، مربیان را از عناصر مهم در آموزش محیط زیست دانست و گفت: مربی محیط زیست پیش از هر چیز باید خودش الگوی رفتاری مناسبی برای کودکان باشد. اگر قرار است درباره کاهش مصرف پلاستیک یا اهمیت درخت و طبیعت صحبت کنیم، رفتار خود مربی نیز باید با این آموزش هماهنگ باشد.
او خلاقیت، صبوری، نشاط و توانایی جلب مشارکت کودکان را از ویژگی‌های مهم مربیان محیط زیست برشمرد و افزود: شیوه آموزش باید متناسب با سن کودکان انتخاب شود؛ برای کودکان خردسال قصه‌گویی، بازی، نقاشی و تجربه عملی می‌تواند بسیار مؤثر باشد و با افزایش سن می‌توان فعالیت‌های پژوهشی و مشارکتی بیشتری را به کار گرفت.
وی با اشاره به یکی از تجربه‌های خود در مدارس، توضیح داد: می‌توان مفاهیم محیط زیستی را از طریق داستان به کودکان منتقل کرد و اجازه داد خود آنها در جریان قصه به کشف و نتیجه‌گیری برسند. همچنین استفاده از کاغذهای یک‌رو مصرف‌شده برای ساخت دفترچه و تبدیل موضوع بازیافت به یک فعالیت عملی، نمونه‌ای از روش‌های ساده و خلاقانه آموزش محیط زیست است.
شناخت تنوع زیستی و جایگاه انسان در طبیعت
کنکاش در ادامه با تشریح مفهوم تنوع زیستی، بر ضرورت آشنایی کودکان با ارتباط میان گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری تأکید کرد و گفت: کودک باید بداند هر موجود زنده در طبیعت جایگاه و نقشی دارد و حذف یک گونه می‌تواند تعادل بخش‌های دیگری از اکوسیستم را تحت تأثیر قرار دهد.
او برای توضیح این مفهوم به کودکان، استفاده از بازی‌های گروهی را پیشنهاد کرد و افزود: می‌توان تصاویر گیاهان، گیاه‌خواران، گوشت‌خواران و انسان را در اختیار کودکان قرار داد و با ایجاد یک زنجیره، نقش هر کدام را برای آنها توضیح داد. چنین فعالیتی کمک می‌کند کودک به شکل عینی ارتباط میان موجودات و اهمیت حفظ تعادل طبیعت را درک کند.
وی همچنین تغییرات اقلیمی و پیامدهای آن بر تنوع زیستی را از موضوع‌هایی دانست که باید به زبان ساده و متناسب با سن کودکان آموزش داده شود و گفت: هدف از آموزش این مفاهیم، ایجاد ترس در کودکان نیست، بلکه باید زمینه شناخت، مسئولیت‌پذیری و مشا رکت آنان در حفاظت از محیط زیست فراهم شود.
کودکان؛ سرشار از ایده برای حل مسائل محیط زیستی
این کارشناس محیط زیست در پایان با اشاره به تجربه کار با دانش‌آموزان، کودکان را دارای ظرفیت بالایی برای ایده‌پردازی و ارائه راه‌حل دانست و گفت: اگر به کودکان فرصت فکر کردن و مشارکت داده شود، می‌توانند برای موضوع‌هایی مانند تفکیک زباله و کاهش تولید پسماند، پیشنهادهای خلاقانه‌ای ارائه کنند.
کنکاش تأکید کرد: مربیان باید به جای ارائه پاسخ‌های آماده، فرصت مشاهده، پرسش، تجربه و کشف را در اختیار کودکان قرار دهند تا آنها از طریق تجربه شخصی، ارتباط خود با طبیعت و مسئولیتشان در قبال محیط زیست را بهتر بشناسند.
این نشست در قالب نشست‌های تخصصی اداره‌کل آموزش و پژوهش کانون و با حضور جمعی از مربیان و علاقه‌مندان، به‌صورت حضوری و برخط برگزار شد و مخاطبان از طریق بستر اسکای‌روم و سامانه شاد امکان دنبال کردن آن را داشتند.
نشست «پرورش کودکان دوستدار محیط زیست» در ادامه نشست‌های تخصصی هفته ملی کودک برگزار شد؛ هفته ملی کودک سال ۱۴۰۵ با شعار «لبخند کودکان، الفبای وطن» از ۱۵ تا ۲۱ مهر در سراسر کشور در حال برگزاری است.
