حمید گروگان: ادبیات کودک از نظر تنوع در موضوع پیشرفت خوبی داشته است

حمید گروگان نویسنده‌ی کودک و نوجوان در دهمین نشست دوستانه‌ی دیدار با نویسندگان و مترجمان صبح پنج‌شنبه ۲۲ اردیبهشت در غرفه‌ی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در بیست و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران حاضر شد.

به‌گزارش روابط عمومی کانون، غرفه‌ی کانون در بیست و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران میزبان برخی از چهره‌های شناخته‌شده‌ی ادبیات کودک و نوجوان بود.
نسرین وکیلی، مصطفی رحماندوست، افسانه شعبان‌نژاد، کوروش پارسانژاد، سعید روح‌افزا، زهره پریرخ، مینو کریم‌زاده در هفت روز نخست برپایی نمایشگاه کتاب تهران میهمان غرفه‌ی کانون پرورش فکری بودند.
حمید گروگان درباره‌ی وضعیّتِ غرفه‌های کودکان و نوجوانان در بیست‌وچهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران گفت: «غرفه‌های کودک و نوجوان نسبت به غرفه‌های بزرگسالان باید ویژگی‌های خاص خودشان را داشته باشند و در طراحی آن‌ها باید به روحیه‌ی کودکانه توجّه شود. کودک برخلافِ بزرگسال خیلی اهل تعمق نیست و او بیش‌تر اهل احساس و تخیل است و به لحظه توجه می‌کند. ازاین‌رو، غرفه‌ای که برای کودک و نوجوان درنظر گرفته می‌شود باید از چند جهت با غرفه‌ی بزرگسال تفاوت داشته باشد.
نویسنده‌ی کتاب «باران شادی» ادامه داد: اوّلین موردی که باید درنظر گرفته شود وسعت غرفه است. برای این‌که بچه‌ها در جای تنگ و شلوغ فرصت نگاه کردن، دقت و یادگیری ندارند و این آدم بزرگ‌سال است که می‌تواند تحمل کند.
گروگان علاوه‌بر وسعت غرفه، بر زیبایی ظاهری و چگونگی چیدمان کتاب‌ها در غرفه‌ی کودک نیز تأکید کرد و گفت: چینش کتاب در غرفه‌ی کودک با غرفه‌ی بزرگسال خیلی فرق دارد.
وی توضیح داد: مثلاً در غرفه‌ی کانون پرورش فکری قفسه‌هایی وجود دارد که کودک امکان دستیابی مستقیم به آن‌ها را ندارد. برای این‌که خیلی بلند هستند. درحالی‌که بچّه‌ها دوست دارند خودشان کتاب را بردارند و ورق بزنند و نگاه کنند. به‌نظر من قفسه‌ها باید کوتاه‌تر باشند تا کتاب‌ها در دسترس بچّه‌ها باشند. این مسئله در کتاب‌خانه‌های کانون رعایت شده است و شاید در غرفه به دلیل فضای محدود است که این امکان فراهم نشده است.
گروگان از نور و حرارت مناسب نیز به‌عنوان یکی از عواملی یاد کرد که روی بچّه‌ها اثر می‌گذارد و ادامه داد: نوع تخفیف در غرفه‌های کودک باید با غرفه‌های بزرگسال فرق داشته باشد و کودک این را حس کند که به خاطر کودک بودن امتیاز خاص دارد.
نویسنده‌ی کتاب «شرح شوق» با تأکید برنقش اطلاع‌رسانی در غرفه‌ی کودکان، بیان کرد: باید راهنماهای متعدد در غرفه حضور داشته باشند و در دسترس بچّه‌ها باشند تا در هر لحظه‌ای که برای کودک سؤالی مطرح شد به آن‌ها مراجعه کند. در بسیاری از غرفه‌ها فقط یک نفر برای راهنمایی حضور دارد که کافی نیست. راهنماها باید با لباس مشخص بین بچّه‌ها باشند و پیش از آن‌که کودک سؤال کند، راهنما نگرانی و سؤالِ او را حس کند و پاسخ‌گو باشد تا کودک با خاطره‌ی خوش غرفه را ترک کند.
گروگان درباره‌ی پروژه‌ی «رُمان نوجوان امروز» نیز گفت: این پروژه طرح خوبی است، منتهی فکر می‌کنم کانون پرورش فکری با توجه به سابقه‌ای که دارد باید از نظر انتخاب موضوع و نویسنده از ناشران دیگر جلوتر باشد. ما در ادبیات کودک نویسنده‌هایی نداریم که آثار و یا سبک متنوعی داشته باشند، ولی کانون باید از میان این تعداد ناچیز هم انتخاب خوبی داشته باشد و گویا این کار انجام شده است.
وی ادامه داد: از نظر موضوعی هم دیگر زمان موضوع های تکراری در کانون سرآمده است. کانون باید به دنبال کارهای نو و سوژه‌های جدید باشد و امیدوارم این اتّفاق نو را در کتاب‌های رُمان کانون برای نوجوانان ببینیم.
گروگان افزود: تنوع در کتاب یک مسئله‌ی جهانی است. در نمایشگاه‌های مختلف دنیا ناشران مختلفی را می‌بینیم که در قطع کتاب، در جنس کتاب، در شکل و رنگ و در موضوع کتاب به دنبال نوآوری هستند. البته، الزاماً هر نوآوری در این حوزه مثبت نیست و هم از نظر ظاهر کتاب و هم از نظر محتوای آن باید به دنبال نوآوری‌های معنادار بود.
گروگان با بیان این‌که ادبیات کودک از نظر تنوع در موضوع پیشرفت خوبی داشته‌ است، ادامه داد: منتهی زبان کاربردی برای سنین مختلف تبیین نشده است. تقسیم‌بندی کلی وجود دارد و کتاب‌ها به دو گروه سنّی کودک و نوجوان تقسیم می‌شود، درحالی‌که زبان کودک در کلاس اول دبستان با زبان او در کلاس پنجم دبستان تفاوت دارد. بسیاری از نویسندگان تصوّر می‌کنند همین که ساده می‌نویسند کافی است. امّا حقیقت این است که ذخیره‌ی واژگان دانش‌آموز کلاس اوّلی با دانش‌آموز کلاس پنجمی فرق دارد. روحیه و گرایش‌های آن‌ها نیز متفاوت است.
اگر ما بخواهیم کتاب‌هایی با موضوع مشخص برای بچّه‌های کلاس اوّلی و کلاس پنجمی بنویسیم، این تفاوت سن در قطع کتاب، در زبان اثر و نوع تصویرگری آن اثر می‌گذارد. بسیاری از ناشران به این موضوع توجه کرده‌اند و به این نگاه رسیده‌اند، امّا عمومیت ندارد. کتاب‌هایی را می‌بینیم که پشت جلد آن‌ها نوشته‌اند برای کودک مناسب است، امّا این‌که آیا برای بچّه‌ی کلاس اولی مناسب است یا بچّه‌ی کلاس پنجمی؟ معلوم نیست. در این تقسیم‌بندی باید جزیی و دقیق کار کرد تا کتاب به دست مخاطب اصلی برسد.