مقدمه:
قصه در لغت به معنی حکایت و سرگذشت است و قصهگویی یک هنر شخصی است، شکلی از هنر که آفریدگارانش یعنی گویندگان وشنوندگان باید انسانهای زنده باشند. قصهگویی هم چنان به عنوان یکی از قدیمیترین و موثرترین شکلهای هنر باقی مانده است . هنری که شاید به ظاهر همچون لالایی برای خواباندن کودکان از آن استفاده شود اما در حقیقت نقل آن برای بیداری وعبرت آموزی انسانهاست.
در ابتدا خودتان را معرفی کنید.
سیما نوروزی سپیده هستم متولد بیست وپنج شهریور سال شصت وسه دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی متولد و ساکن شهر خوشههای طلایی گندم رزن(همدان)
نقش قصه در احیای فرهنگ بومی ومحلی وخرده فرهنگها زبانها و گویشها چیست ؟
با توجه به این موضوع که در عصر حاضر همه ی جوامع به سمت جهانی شدن پیش می روند و زندگی ماشینی و صنعتی فرصت وزمان کمتری را برای پرداختن به خود وموجودیت یک انسان در اختیار قرار می دهد. هر عملی که در راستای بازگشت به قبل محسوب شود و ما را در احیای فرهنگهای بومی و محلی یاری دهد بی تردید در حفظ هویت واصالت دینی و ملی ما موثر واقع شده . روی آوردن به قصه ها با صدها سرچشمه ی الهام بخش ، تخیلات زیبا ، احساسات و تفکرات انسانی که تمام وجوه فردی و اجتماعی را در برمی گیرد و از کهن ترین و ریشه دارترین نوع ادبی به شمار میرود ، یکی از بهترین و موثرترین این راهها ست.
قصه و تاثیر آن در روی آوردن به متون کهن ادب فارسی و بازنویسی و باز آفرینی آن چیست ؟
متون کهن ادب فارسی یکی از پربهاترین و گران سنگترین ، گنجینه های زبان و ادب فارسی به شمار می روند.بسیاری از این متون آینه ی تمام نمای فرهنگ اجتماعی کهن ایرانیان است که به دلیل در بر داشتن پندهای انسانی و نکات اخلاقی فراوان یکی از بهترین منابع برای قصه گویی به شمار می روند ، اما زبان فاخر و دشواریهای سبکی، درک محتوای این متون را برای کودکان و نوجوانان مشکل می سازد
به همین دلیل می توان به وسیله ی بازنویسی و باز آفرینی که یکی از روشهای پویا ست با ساده و قابل فهم کردن متون کهن ، دشواریها ی زبانی و سبکی در متون اصلی را از میان بر داشت و کودکان و نوجوانان را با آثار و میراث گرانبهای ادب فارسی آشنا کرد.باتوجه به اهمیت آشنایی کودکان و نوجوانان با ادبیات سنتی و متون کهن ، نقش قصه گویی به عنوان ابزاری موثر وجذاب غیر قابل انکار است.
تاثیر قصه گویی برمعرفی قهرمانان و پهلوانان ملی به کودکان و نوجوانان و علاقمند کردن آنها به ادبیات کهن چیست ؟
قصه ها و افسانه ها نقش بسیار مهمی در روند اجتماعی شدن افراد دارند،درگذشته تاریخ سنت ها ،مفاهیم مذهبی ، آداب قهرمانی و غرور قومی وملی به وسیله ی قصه گویی ها از نسلی به نسل دیگر منتقل می شد و در بستر ارتباط مستقیم میان مخاطبان وقصه گو ،مخاطبان به همذات پنداری و الگو پذیری از قهرمانان و پهلوانان می پرداختند ، قصه و داستانها با محتوای قهرمانی و پهلوانی، همیشه یکی از منابع جذاب تفریح و سرگرمی همگان ، بخصوص کودکان ونوجوانان بوده و جاذبه آن به علت هیجان آمیز بودن آن است و تحریک حس کنجکاوی در آن انکار ناپذیراست ، به همین دلیل با استفاده از فعالیت وابزار قدرتمند قصه گویی وتلفیق آن با فعالیت معرفی شخصیت، میتوان به معرفی قهرمانان وپهلوانان ملی،جهت آشنایی کودکان و نوجوانان باآن بزرگان پرداخت .
تفاوت میان شیوه ی قصه گویان ایرانی یا شرقی با قصه گویان غربی چیست ؟
تاکید قصه گویان ایرانی و شرقی بیشتر بر روی محتوا وانتقال مفاهیم اخلاقی و انسانی است که در آن از ابزار لحن وبیان استفاده می شود این درحالی ست که قصه گویان غربی در بیان قصه ها بیشتر از حرکات نمایشی ، موسیقی و آواز استفاده می نمایندوبروی جنبه ی تفریح وسرگرمی قصه ها تاکید دارند.
نقش قصه گویی در تعامل فرهنگها و انتقال تجربه های بشری به اقوام مختلف رابیان کنید؟
تعامل میان ملتهادرحوزه های مختلف به خصوص درزمینه ی فرهنگ،همیشه جریان داشته است .و ایران به عنوان مهد زبان جاودانه و همیشگی پارسی وارث دو تمدن کهن ایرانی واسلامی است . به همین عنوان فرهنگ و تمدن ایرانی همیشه در بخش وسیعی از جهان برسایر فرهنگها وتمدنها تاثیر گذار بوده و امروزه با توجه به گسترش وسایل ارتباط جمعی و رسانه ای ، روابط فرهنگی بیش از پیش برای کشوری مانند ایران با سابقه ی تاریخی وفرهنگی چند هزار ساله دارای اهمیت است .از طرفی ساختارجامعه ورسوم وعادات رایج درآن،همواره درادب هرسرزمینی بازتاب داردتاحدی که میتوان مضامین مکررادبی رابه نوعی بازتاب فرهنگ رایج هراجتماع درقالب ادبی دانست . وقصه ها که ریشه در همین فرهنگ و ادب دارند می توانند به عنوان یک ابزار تعامل فرهنگی در این زمینه نقش موثر وبسزایی داشته باشند.
قصه گویی و تاثیر آن برتربیت کودکان و نوجوانان وتحکم خانواده چیست ؟
اهمیت پرداختن به موضوع «تحکیم خانواده»،ریشه دراهمیت نهادخانواده دارد. نهادمقدس خانواده،رکن بنیادین اجتماع بشری ومحمل فرهنگهای گوناگون است تاآنجاکه سعادت وشقاوت امتها،مرهون رشادت وضلالت خانواده میباشد.
بسیاری پس ازسپری شدن عمرودرسن پیری،باتجربههای تلخ وشیرین یک عمر،درمییابندکه چگونه بایدزیست وچگونه بایدمعاشرت کردوچگونه بایدفرزندتربیت کردوتدبیرامورزندگی رابرچه پایهای بایداستوارساخت،ولی دیگرفرصت زیستن ومجال به کاربستن تجربههانیست. اگرتجربههارادرآغاززندگی داشته باشیم،حیاتی پربارتروسعادتمندانهترخواهیمداشت.
بسیاری ازقصه ها بابرخورداری ازمحتواهای چون صلح وصفا، محبت واحترام، قدرشناسی وهمکاری، حقشناسی ومراعات حقوق وادب و ... چیزی نیستندجزالفبای اولیه زندگی سعادتمندانه . که میتوانندازطرفی درانتقال تجربیات نقش موثری داشته باشندوازطرفی باتربیت وآموزش مفاهیم اخلاقی به صورت غیرمستقیم به کودکان ونوجوانان نقش به سزایی درتحکیم بنیان خانواده داشته باشند.
تاثیر قصه گویی در ترویج فرهنگ صلح ودوستی در بین اقوام ایرانی را بیان کنید؟
جدایی جغرافیایی به معنای جدایی اندیشهها نیست و بااشاره به اشتراکات فرهنگی واعتقادی در میان اقوام مختلف ، میتوان گفت ،این اشتراکات باعث نزدیکی اقوام مختلف بایکدیگرشدهاست. و همگان را به صلح و دوستی و زندگی مسالمت آمیز در کنار یکدیگر دعوت می کند به این ترتیب صلح ودوستی مفاهیم بلندپایه ای هستندکه میتوان باقصه گویی آنهارادرجوامع گسترش داد .
نقش جشنواره ی قصه گویی در ترویج فرهنگ قصه گویی در میان جامعه را بیان کنید؟
جشنواره ی قصه گویی از جوانب مختلفی می تواند به ترویج فرهنگ قصه گویی در میان جامعه کمک کند ، همچون نشان دادن اهمیت و جایگاه قصه گویی با اهداف مختلفی همچون ، آموزش وپرورش ، سرگرمی و... ، بهبود جایگاه قصه گویی و نشان دادن نقش موثر آن در زمینه ی مختلف و همچنین زمینه ای باشد جهت بروز استعدادهای جدید و کشف استعدادها
دلیل خاصی برای انتخاب موضوع قصه خود داشتید؟
در سال هشتاد و هفت در فروشگاه کانون، سرگرم ورق زدن کتابها بودم که چشمم به کتاب «پهلوان ، پهلوانان» افتاد ، سالها پیش قصهی پوریا را از زبان پدر مهربانم شنیده بودم ، فوری کتاب را خریدم و این کتاب را به جمع کتابهای محبوب در میان قفسهی کتابهایم افزودم تا اینکه تصمیم گرفتم امسال با همین قصه در جشنواره ی قصهگویی شرکت کنم .
همین قصه را چند بار در مرکز برای بچهها تعریف کردم ، اقبال و استقبال بچهها در انتخاب این قصه مصمم کرد .
مربیان کانون چگونه میتوانند از طریق قصه پیامشان را به مخاطبان خود برسانند؟
انتخاب یک قصه ی مناسب با تمام معیارهایی که در قصه گویی مطرح است میتواند در موفقیت همه ی بزرگواران نقش موثری داشته باشد . زیرا انتخاب قصهی مناسب مقدمهای است برای اینکه نخست خود قصهگو با قصهاش ارتباط برقرار کند و بی تردید آنچه از دل برآید لاجرم بر دل نشیند واگر قصهای در دل مخاطبان جای باز کند وچراغ راه کسی باشد میتوان گفت، آن قصه گو موفق عمل کرده ورسالت خود را انجام داده است ، فارغ از نتیجه ای که در جشنواره ها بدست می آید .
بیان دیدگاههای خود درخصوص کیفیت برگزاری و داوری جشنواره بفرمائید؟
بی تردید همه ی بزرگواران تلاش خود را درهرچه بهتر برگزاری جشنواره ی قصه گویی در استان و مناطق مختلف کرده اند وبنده از تلاش همه ی این دوستان سپاسگزارم ، وتنها پیشنهاد اینجانب اینکه ؛ بهتر است زمان مناسبتری برای برگزاری جشنواره انتخاب شود ،داوری ها نیز در تمامی جشنواره ها اصول مشخصی دارند ، بخشی از داوریها نیز براساس سلیقه ی داوران است که از نظر اینجانب محترم است .
سخن پایانی اگر دارید بفرمائید؟
به لطف خدا همه چیز خوب بود ، همین جا از تمام همکاران گرامی در برگزاری جشنواره در استان بوشهر تشکر میکنم.
گفتگو از مصطفی فراهانی کارشناس روابط عمومی کانون استان همدان
