نشست «شعر نوجوان، نیازها و ذائقه‌ی نسل امروز» برگزار شد

نشست علمی تخصصی «شعر نوجوان، نیازها و ذائقه‌ی نسل امروز» با حضور شاعران نام‌آشنای شعر نوجوان، روز سه‌شنبه ۱۵ بهمن در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد.

به گزارش اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون، این نشستِ تخصصی از سلسله نشست‌های «فراسو» است که با حضور مصطفی رحماندوست، ساعد باقری و آتوسا صالحی شاعران حوزه شعر نوجوان برگزار شد. 

انسیه موسویان، مدیرکل آفرینش‌های ادبی و هنری کانون با اشاره به موضوع این نشست تخصصی که «شعر نوجوان، نیازها و ذائقه‌ی نسل امروز» است، گفت: شاید بهتر باشد که پیش از صحبت درباره شعر نوجوان، درباره خود نوجوانی صحبت کنیم. نوجوانی را انتقال از مرحله آخر کودکی به مرحله بالندگی و کمال می‌دانند. در مورد سن نوجوانی اتفاق نظر وجود ندارد و در فرهنگ‌های مختلف تعاریف متفاوتی وجود دارد، اما ما می‌توانیم بگوییم سن ۱۱ تا ۱۸ سالگی سن نوجوانی است. نوجوان در این سن قدم به دنیای بیرون می‌گذارد و قدم در دنیای خودش می‌گذارد.

او از شاعران حاضر در این نشست خواست که نظرات‌شان را درباره تغییر تعریف نوجوان امروزی بگویند.

باقری با ابراز خوشحالی از برگزاری این نشست تخصصی درباره نوجوان گفت: این اتفاق نظر در وجود نداشتن تعریف نوجوانی خودش نشانه چیزی است، شاید اصلا نتوانیم نوجوانی را در دوره خاصی تعریف کنیم. به نظر من نوجوانی هویت خاص خودش را دارد و نباید آن را به‌عنوان حد واسطی بین کودکی و جوانی ببینیم.

او ادامه داد: البته اگر من به تعریف ۱۰ سال پیش نوجوانی بازگردم شاید با تعریف امروز نوجوانی متفاوت باشد. ولی باید بگویم پرشورترین خاطره‌های من در دوره نوجوانی شکل گرفته است. با این‌حال فکر می‌کنم نوجوانی اتمام دوره کودکی نیست، بلکه شروع دوره جوانی است.

رحماندوست در این‌باره گفت: دوره نوجوانی، دوره سختی است ولی در ایران این دوره سخت‌تر هم هست. ولی گروه عظیمی از نوجوانان ایرانی، نوجوانی نمی‌کنند. وقتی شما به برخی از نوجوانان امروز ایرانی نگاه می‌کنید، آن‌ها زن و مرد خانواده هستند. متاسفانه ما نمی‌توانیم به تعریف سازمان بهداشت جهانی در ایران اتکا کنیم.

او ادامه داد: به دفاع از کسانی که برای نوجوانان کار کرده‌اند، می‌گویم تقصیر نویسندگان نوجوان نیست. تقصیر نوجوانان هم نیست. باید برای نوجوانان زمینه نوجوانی کردن را فراهم کرد. بدبختانه نوجوان امروز، نوجوان بسیار آسیب دیده‌ای است. آسیب نوجوان امروز تقصیر کسانی است که مملکت را به‌جایی رسانده‌اند که من هم بعد از چهل سال کار نمی‌دانم آینده‌ام چطور است.

صالحی با اشاره به این‌که در تعریف نوجوانی می‌تواند از تجربیات خودش صحبت کند بیان کرد: من در مقاله‌ها خوانده‌ام که اگر در گذشته هر ۱۰ سال تعاریف مفاهیم تغییر می‌کرد، در حال حاضر فاصله تغییر این تعریف‌ها به دو، سه سال رسیده است؛ یعنی سرعت تغییرات بسیار بالا رفته است. حتی من شنیده‌ام در بعضی از تعریف‌ها سن نوجوانی تا ۲۵ سال ارزیابی شده است.

او با اشاره به بالا رفتن سن نوجوانی در بعضی جوامع گفت: در این تعریف ویژگی‌های اصلی را با سن منطبق می‌کنند. چون به خاطر فرهنگ و آموزش و پرورش هر جامعه‌ای ممکن است بلوغ دیررس یا زودرس اتفاق بیفتد. حتی گاهی ما به این نتیجه می‌رسیم که به تعداد هر نوجوان، ممکن است تعریف از نوجوانی وجود داشته باشد. ولی در میان همه این تعاریف نقطه مشترک همان بحران هویت و خشم درونی است. بنابراین شاید بتوانیم در شعر نوجوان با جواب دادن به هیجانات آن‌ها به مخاطب نزدیک بشویم.

شعر نوجوان چیست

باقری درباره تعریف شعر نوجوان گفت: شعری که برای او سروده می‌شود، شعر نوجوان است. شعری که او می‌خواند، شعر خوب نوجوان است. ولی هیچ‌کدام از این‌ها مطلق نیست.

او تاکید کرد: ما امروز ۲۰ گونه نوجوان داریم. نوجوان پرتوقعی که مسئولیت‌پذیر نیست تا نوجوانی مانند آنکه آقای رحماندوست نام برد، نوجوانی که مرد خانواده شده است. بنابراین نویسندگان و شاعران می‌توانند به تنوع گونه‌های این دوره توجه داشته باشند. شعری که نوجوان بخواند و دوست داشته باشد، شعر نوجوان نیست. چون ممکن است آن شعر ‌آن‌قدر عامیانه باشد که نوجوان امروزی هم آن را خوانده است و دوست داشته است.

باقری با توجه به متغیر بودن تعریف نوجوان گفت: شعری که برای نوجوان سروده می‌شود و از سوی نوجوانان با استقبال روبه‌رو می‌شود، شعر نوجوان است.

رحماندوست در تعریف شعر نوجوان بیان کرد: متاسفانه ما بر اساس یافته‌های روان‌شناسی نمی‌توانیم به نوعی از نوجوانی برسیم که بتوانیم شعرها را با معیار آن ارزیابی کنیم. بخشی از شعر نوجوان، شعر نوجوانانی است که اهل کتاب، مطالعه و شعر هستند، بخشی از این شعر، شعر حکمی و شعر عامیانه است.

او ادامه داد: سروش نوجوان، مجله موفقی در دوران خودش بود که می‌توانست شاعران جدید خلق کند. ولی امروز اگر این مجله هم وجود داشت، بازهم نمی‌توانست شاعر درست کند. تفاوت مخاطب ما در حوزه شعر نوجوانی که به خاطر شرایط اقتصادی، سیاسی و ناامیدی‌های آن‌هاست نباید ما را از فعالیت در این زمینه بازدارد.

رحماندوست تاکید کرد: مهم اینجاست که وقتی به قضاوت و داوری می‌رسیم، چه در نقد و چاپ باید تعریف کنیم که این شعر برای چه گروهی سروده شده است.

صالحی درباره سرودن شعر برای نوجوان امروزی گفت: شعر سطح عمیق‌تری از متون ادبی را در نظر می‌گیرد. ما به آن ادبیات ناب می‌گوییم، هر عنصری در آن اهمیت دارد.

او ادامه داد: من فکر می‌کنم در سرودن شعر باید به بی‌زمانی برسیم. چرا که اشعار شاعری مانند حافظ که برای مردم زمانه خودش شعر سروده بود، حتی امروز هم خوانده می‌شود و می‌دانیم که در آینده هم مورد توجه خواهد بود.

صالحی با اشاره به اینکه ما به ادبیات عمیق نیاز داریم گفت: رمز ماندگاری ادبیات در «سطح‌به‌سطح» عمیق شدن است که اصطلاحاً پوست پیازی گفته می‌شود. این رمز ماندگاری است که باعث می‌شود کسی در «روستا»یی یک شعر خاص را بخواند دوست داشته باشد و نوجوان شهری هم آن را بخواند و دوست داشته باشد.

رحماندوست در پاسخ به صحبت‌های صالحی بیان کرد: این‌که بگوییم شعر بی‌زمان باشد، حرف قشنگی است. شعر بی‌زمان و مکان گفتن بسیار سخت است. مجموعه‌ای از شعرهای ما را می‌خواستند برای کره جنوبی ترجمه کنند. تعدادی از شعرهای ما را برای آن‌ها انتخاب کردند. بعد از مدتی متوجه شدم آن‌ها اصلا حرف ما را متوجه نمی‌شوند. شعر بی‌مکان و زمان گفتن در کشور ما بسیار دشوار است.

باقری درباره این‌که نوجوان امروز چقدر شعر می‌خواند گفت: چه بخواهیم نخواهیم. اگر شما بتوانید آثاری بیافرانید که آن‌ها با آن ارتباط برقرار کنند، روی خلاق‌های آن‌ها تاثیر خواهید گذاشت. در حوزه شعر نوجوان دو تاثیر خواهیم داشت، یک تاثیر مستقیم روی مخاطب شعر شما و تاثیر غیرمستقیم روی آدم‌های خلاق است.

او تاکید کرد: من نمی‌خواهم بگویم کدام از این تاثیرها مهم‌تر است، شاید اگر شما روی گروه دوم وقت بگذارید بیشتر تاثیر بگیرید و مخاطب بیشتری هم پیدا کنید. تفننی کار کردن در حوزه شعر نوجوان اشتباه است. چون نوجوان خلاق امروز از این شعرهای نوجوان، اگر خوشش بیاید الگوبرداری می‌کند. بنابراین مسئولیت‌پذیری در این حوزه بسیار مهم است.

در ادامه این نشست آیین نکوداشت بیوک ملکی شاعر نام‌آشنای حوزه شعر نوجوان نیز با حضور فاضل نظری مدیرعامل کانون پرورش فکری، محمدرضا زمردیان معاون فرهنگی کانون و جمعی از نویسندگان و شعرا برپا شد. دو عضو نوجوان انجمن ادبی کانون هم در پایان نشست در مورد شعر نوجوان و اشعار ملکی صحبت کردند.

یادآوری می‌شود این نشست از ساعت ۱۴ تا ۱۶ روز ۱۵ بهمن ۱۳۹۸ در سالن غدیر مرکز آفرینش‌های فرهنگی‌هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان واقع در خیابان حجاب تهران برگزار شد.

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 0 =