از علاقه به تاریخ تا رفاقت با کتاب
گنجی درباره آغاز علاقهمندی خود به کتاب و کتابخوانی میگوید: تحصیلات من در رشته ادبیات و علوم انسانی و دروس تخصصی تاریخ، جغرافیا و روانشناسی، زمینه علاقهام به کتابهای تاریخی را فراهم کرد. پیش از ورود به کانون نیز کتابهای زیادی مطالعه کرده بودم، هرچند اکنون نخستین کتابی را که خواندهام به خاطر ندارم.
او از نخستین تجربههای کتابخوانی در کانون نیز یاد میکند و میگوید یکی از رمانهایی که در همان سالهای ابتدایی حضورش در این مجموعه مطالعه کرده، درباره یک اسکیموی جوان بوده است.
وی همچنین از تأثیر نویسندگانی چون محمدرضا حدادپور جهرمی و هوشنگ مرادی کرمانی بر علاقهمندی خود به مطالعه نام میبرد و یکی دیگر از عوامل مؤثر در تقویت این علاقه را تجربه چندساله مسئولیت فروش استان میداند؛ مسئولیتی که به واسطه آن، کتابهای تازهمنتشرشده پیش از عرضه در فروشگاههای کانون به دستش میرسید و فرصت آشنایی و مطالعه آثار جدید را برایش فراهم میکرد.
کتابخانهای که باید زنده و پویا باشد
این همکار کانون درباره شیوههای ایجاد علاقه به کتاب در میان اعضا معتقد است که کتابخانه باید فضایی پویا داشته باشد و کتابها به شکلهای مختلف در معرض دید و انتخاب مخاطبان قرار بگیرند.
گنجی در تشریح تجربههای خود در مرکز شماره ۳ بیرجند میگوید: برای معرفی کتابها، در مرکز یک پانل اختصاصی در نظر گرفتهایم و تعدادی کتاب تصویری نیز با ابتکار همکاران آماده شده است که به معرفی بهتر آثار کمک میکند.
او اضافه میکند که هنگام ورود اعضای جدید نیز تلاش میکند با معرفی چند عنوان کتاب، زمینه آشنایی اولیه آنها با منابع کتابخانه را فراهم کند. البته این معرفی صرفاً به پیشنهاد چند عنوان محدود نمیشود؛ بلکه ابتدا درباره سلیقه و علاقه اعضا گفتوگو میکند، از آنها مشورت میگیرد و متناسب با روحیه و خواستهشان کتاب پیشنهاد میدهد.
به گفته وی، گاهی نیز اعضا را به مطالعه رمان تشویق میکند و در این مسیر، متناسب با گروه سنی و علایق دختران و پسران، آثار مناسب را به آنها معرفی میکند.
وقتی یک عضو، خودش معرف کتاب میشود
شاید یکی از شیرینترین بخشهای تجربه کتابمحوری گنجی را بتوان در روایت یک عضو نوجوان جستوجو کرد؛ عضوی که علاقهاش به رمانخوانی، بهتدریج از یک انتخاب ساده به عادتی جدی تبدیل شد.
او در اینباره میگوید: یکی از اعضای مرکز که اکنون در پایه ششم تحصیل میکند، سال گذشته به جمع اعضای مرکز ما پیوست. او از ابتدا به من گفت که علاقهمند است رمان بخواند. چند عنوان رمان به او معرفی کردم و همین معرفی باعث شد با اشتیاق فراوان به مطالعه آنها روی بیاورد.
گنجی ادامه میدهد: علاقه این عضو به اندازهای افزایش پیدا کرد که علاوه بر مطالعه کتابهای خودش، برای خواهر بزرگترش که در پایههای دهم یا یازدهم تحصیل میکند نیز رمان میبرد و حتی کتابهای خواهرش را هم میخواند. نکته جالبتر اینکه حالا گاهی خودش به من کتاب معرفی میکند.
او این اتفاق را یکی از تجربههای جالب و رضایتبخش خود میداند؛ تجربهای که نشان میدهد معرفی درست یک کتاب چگونه میتواند زمینهساز شکلگیری علاقهای ماندگار شود.
کتابدار موفق؛ فراتر از معرفی چند عنوان کتاب
گنجی در پاسخ به این پرسش که یک کتابدار موفق چه ویژگیهایی باید داشته باشد، بر شناخت کتاب و توانایی معرفی درست آن تأکید میکند.
از نگاه او، آشنایی با کتاب زمانی ارزشمند است که کتابدار بتواند اثری متناسب با علاقه و نیاز مخاطب معرفی کند؛ بهگونهای که کودک یا نوجوان نهتنها برای خواندن آن کتاب اشتیاق پیدا کند، بلکه پس از مطالعه، آن را به دوستان خود نیز پیشنهاد دهد.
در واقع، موفقیت معرفی کتاب را میتوان در همین زنجیره علاقهمندی دید؛ از شناخت اثر و انتخاب درست تا ایجاد اشتیاق در مخاطب و انتقال این علاقه به دیگران.
ظرفیتهای انسانی، فراتر از چارچوب وظایف سازمانی
این همکار کانون در بخش دیگری از گفتوگو، درباره نقش علاقه و انگیزه شخصی در فعالیتهای فرهنگی و کتابمحور، نگاهی دووجهی دارد.
او معتقد است که در یک مجموعه فرهنگی، نحوه مواجهه مدیران با تواناییها و ابتکارهای همکاران میتواند در شکوفایی استعدادهای آنان بسیار مؤثر باشد.
گنجی در این زمینه توضیح میدهد: گاهی یک مسئول، چارچوب مشخصی برای وظایف همکار تعریف میکند و انتظار دارد فرد صرفاً همان مسئولیت تعیینشده را انجام دهد؛ اما گاهی مدیری با نگاه بازتر، وقتی ابتکار یا فعالیت مثبتی از همکار خود میبیند، او را تشویق میکند که این مسیر را ادامه دهد.
به باور او، چنین رویکردی میتواند زمینه رشد و پیشرفت همکاران را فراهم کند؛ هرچند خارج شدن از چارچوبهای مشخص کاری نیز ممکن است در برخی شرایط با دشواریها و ملاحظاتی همراه باشد.
کتاب؛ پناهگاهی امن برای خیال کودکان
گنجی در پاسخ به این پرسش که دوست دارد چه یادگاری از حضورش در مرکز شماره ۳ بیرجند در ذهن اعضا باقی بماند، به تصویری فراتر از یک فعالیت معمول کتابخانهای اشاره میکند.
او میگوید: اگر روزی از مرکز شماره ۳ بیرون بروم، دوست ندارم تنها به عنوان یک «فراخواندهنده کتاب» در ذهن بچهها باشم. میخواهم یادگار من در ذهنشان «یک پناهگاه امن برای خیال» باشد.
او ادامه میدهد: دوست دارم وقتی در میان هیاهوی زندگی و شتاب دنیای مدرن به من فکر میکنند، یادشان بیاید که در این مرکز جایی بود که زمان کند میگذشت؛ جایی که میتوانستند بدون ترس از قضاوت، در دنیای داستانها پرواز کنند. یادگار من این باشد که کتاب، جادویی است که میتواند تو را از هر حصاری آزاد کند.
دوست دارم مرا با تصویر یک انسان کتاب به یاد بیاورند
او در پایان، درباره تصویری که دوست دارد در ذهن کودکان و نوجوانان از او باقی بماند، میگوید: دوست ندارم مرا صرفاً با عنوان یک کارمند کتابخانه به خاطر بیاورند. دوست دارم با تصویر یک «انسان کتاب» در ذهنشان باقی بمانم؛ کسی که چشمانش هنگام صحبت از کتابها میدرخشید و به آنها یاد داد که هر انسان، خودش یک کتاب عظیم و خواندنی است.
گنجی در ادامه، لبخندی را که هنگام کشف دنیایی تازه در میان صفحات یک کتاب بر چهرهاش مینشیند، تصویری میداند که دوست دارد کودکان و نوجوانان از او به خاطر بسپارند.
روایت آقای گنجی، در کنار تجربههای ساده اما اثرگذار او در معرفی و ترویج کتاب، یادآور نکتهای مهم در فعالیتهای فرهنگی است؛ گاهی مسیر کتابخوان شدن یک کودک از معرفی یک رمان آغاز میشود، اما آنچه این علاقه را ماندگار میکند، همراهی انسانی است که کتاب را میشناسد، سلیقه مخاطب را جدی میگیرد و برای شکلگیری یک دوستی تازه میان کودک و کتاب وقت میگذارد.