به گزارش روابطعمومی اداره کل کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان خراسانجنوبی، کانون علوم و فناوریهای نوین ایران (کافنا) با همکاری کانون خراسان جنوبی، کافناگپ هفدهم را با عنوان «فناوری و دنیای نانو» با حضور رعنا باقری،دکترای مهندسی نانو برگزار کرد.
در این نشست مفاهیم پایه و کاربردهای این علم نوین به زبانی ساده، داستانی و قابل فهم برای مخاطبان تشریح شد.
باقری در آغاز این نشست به تاریخچه شکلگیری علم نانو اشاره کرد و گفت ریشههای این علم به حدود ۷۰ سال پیش و ایدههای (ریچارد فاینمن) بازمیگردد؛ زمانی که موضوع «دوستی اتمها» و امکان کنار هم قرار گرفتن آنها برای ساخت سازههای بسیار کوچک، تنها یک رؤیای علمی به نظر میرسید، اما امروز به واقعیتی تأثیرگذار در زندگی بشر تبدیل شده است.
وی با بیان اینکه علم نانو به انسان این امکان را میدهد تا با چیدمان بسیار دقیق اتمها، قطعاتی در اندازهای باورنکردنی بسازد، افزود: «امروز میتوان قطعات الکترونیکی را به اندازهای کوچک تولید کرد که روی سر سوزن قرار بگیرند.» او همچنین با اشاره به نمونههای شگفتانگیز این فناوری، توضیح داد که حتی بزرگترین کتابخانه دنیا در آمریکا نیز از نظر مفهومی میتواند در ابعاد بسیار کوچک، روی سر سوزن جای بگیرد؛ موضوعی که سالها پیش بهعنوان یک رویا مطرح بود اما اکنون بخشهایی از آن در عمل محقق شده است.
باقری برای سادهسازی این مفاهیم، در بخشی از برنامه ماجرای «اتمیِ علی کوچولو و تیمش» را در قالب قصه روایت کرد تا کودکان و نوجوانان با ابعاد نانو، دنیای اتمها و کاربردهای آن در زندگی روزمره بهتر آشنا شوند. او در ادامه با اشاره به حضور نانو در حوزههای مختلف، از سفر به بدن انسان، محیط آزمایشگاه و همچنین (پلیمرها) بهعنوان موادی که در ساخت اسباببازیها نیز کاربرد دارند، صحبت کرد و نقش این علم را در فهم بهتر ساختار مواد و طراحی محصولات جدید تبیین کرد.
از دیگر محورهای مطرحشده در این نشست، (ژنتیک انسان) و کاربردهای نانو در (علم پزشکی) بود. مدرس این نشست با تأکید بر جایگاه برجسته نانو در درمان بیماریها، بهویژه (درمان سرطان)، خاطرنشان کرد که استفاده از فناوری نانو میتواند به (بهبود چشمگیر در روند درمان سرطانها) منجر شود و مسیرهای تازهای را در پزشکی نوین بگشاید.
او در بخش دیگری از صحبت های خود به این پرسش پرداخت که چرا نانو مهم است؟ و توضیح داد که این علم میتواند در برابر بسیاری از تهدیدها نقش سپر ایفا کند. به گفته وی، نانو قادر است برخی عوامل زیانبار مانند اشعه ماورای بنفش را مهار کند؛ از همین رو از فناوری نانو در ساخت کرمهای ضدآفتاب استفاده میشود تا از عبور این پرتوها جلوگیری شود.
رعنا باقری همچنین با اجرای یک آزمایش براده آهن، یکی دیگر از ویژگیهای مهم نانو یعنی خواص مغناطیسی را برای مخاطبان تشریح کرد و نشان داد که چگونه این ویژگیها در مقیاسهای بسیار کوچک میتواند رفتار مواد را تغییر دهد و در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
در ادامه نشست «کافناگپ»، رعنا باقری، به یکی دیگر از شگفتیهای علم نانو پرداخت و توضیح داد که چگونه با الهام از طبیعت، فناوریهای جدیدی خلق شده است. وی با اشاره به توانایی مارمولکها در راه رفتن بر روی دیوارها و حتی سقفها، این قابلیت را به ساختار ویژهی پاهای آنها نسبت داد.
باقری تشریح کرد که در سطح پاهای مارمولکها، میلیونها ساختار بسیار ریز و مویی شکل به نام «ستول» وجود دارد. این ساختارها در مقیاس نانو، دارای انشعابات بسیار ظریفی هستند که با ایجاد نیروی واندروالسی (یک نوع نیروی جاذبه ضعیف بین مولکولها)، باعث چسبندگی فوقالعاده قوی به سطوح مختلف میشوند.
این مدرس نشست با بیان اینکه دانشمندان با مطالعه و الهام از این ساختار طبیعی، موفق به ساخت چسبهایی با الهام از پای مارمولک شدهاند، تأکید کرد: «این چسبهای نوین، بدون نیاز به هیچگونه ماده چسبنده شیمیایی، قادرند اجسام را به سطوح بچسبانند و نکته جالب اینکه این چسبندگی قابل بازگشت است؛ یعنی میتوان بارها از آنها استفاده کرد و بدون باقی گذاشتن اثر، جسم را جدا نمود.»
این نشست با هدف افزایش آگاهی نسل کودک و نوجوان نسبت به علوم نوین و آشنا کردن آنان با مفاهیم پایهای فناوری نانو برگزار شد و شرکتکنندگان توانستند با زبانی ساده، تصویری روشنتر از این علم پیشرفته و اثرات آن در زندگی امروز به دست آورند.
یادآوری میشود کانون علوم و فناوریهای نوین ایران (کافنا) مجموعه نشستهایی را با هدف آشنایی نوجوانان با علوم مختلف با حضور اساتید برتر هر حوزه برگزار میکند.
