به گزارش روابط عمومی اداره کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان کرمانشاه، پنجمین جلسه کارگاه آموزشی داستاننویسی خاتم با هدف توانمندسازی اعضا در زمینه شخصیتپردازی و بهرهگیری از سیره نبوی در خلق آثار داستانی، به صورت مجازی با برنامهریزی فرآیندی مژگان خوشطبع کارشناس فعال واحد آفرینشهای ادبی استان برگزار شد.
در آغاز این نشست آنلاین، مباحث عمومی و کلی درباره شناخت شخصیت انسانها در زندگی واقعی مطرح شد. در این بخش با اشاره به دیدگاه برخی از بزرگان ادب و اندیشه، بر این موضوع تأکید گردید که بسیاری از ویژگیهای واقعی افراد در موقعیتهایی مانند سفر، هنگام عصبانیت یا در شرایط تضاد منافع آشکار میشود. همچنین توضیح داده شد که نویسندگان برای خلق شخصیتهای باورپذیر باید به چنین موقعیتهایی توجه داشته باشند.
در ادامه، مبحث شخصیتپردازی در داستان مورد بررسی قرار گرفت و انواع شخصیتها از جمله شخصیتهای اصلی و فرعی، شخصیتهای مثبت، منفی و خاکستری، قهرمان (پروتاگونیست) و ضدقهرمان (آنتاگونیست) و همچنین شخصیتهای ایستا و پویا برای شرکتکنندگان تشریح شد. در این بخش درباره نقش هر یک از این شخصیتها در پیشبرد روایت و ایجاد کشمکش داستانی توضیحات کاملی ارائه گردید.
بخش دیگری از جلسه به بررسی عناصر مؤثر در عمق بخشیدن به شخصیت اختصاص داشت. در این قسمت سه مؤلفه «خواسته»، «ترس» و «راز» به عنوان عوامل مهم در شکلگیری شخصیتهای پیچیده و چندلایه معرفی شدند. سپس با توجه به موضوع جشنواره خاتم و محوریت سیره نبوی و احادیث پیامبر اکرم (ص)، مؤلفه چهارمی با عنوان «تحول» به این ساختار افزوده شد.
در این راستا توضیح داده شد که چگونه شخصیت داستان میتواند در مسیر روایت و تحت تأثیر آموزههای اخلاقی و رفتاری پیامبر اکرم (ص) دچار تغییر و رشد شود. این رویکرد با هدف پیوند مفاهیم دینی و اخلاقی با فرایند خلاقیت ادبی در کارگاه طراحی شده است.
همچنین درباره شیوههای شناخت شخصیت در داستان بحث شد و این موضوع مورد تأکید قرار گرفت که شخصیتها را میتوان از طریق ارتباط آنها با دیگران، نحوه مواجهه با خویشتن و نیز چگونگی تعاملشان با محیط پیرامون شناخت و تحلیل کرد.
در ادامه شرکتکنندگان در قالب تمرینهای کارگاهی به تحلیل و طراحی شخصیت پرداختند. در یکی از تمرینها، اعضا بر اساس مجموعهای از اشیا و نشانهها مانند گلدان خشکشده، جاروبرقی شکسته، چند بلیت سینما و یک قفس خالی، ویژگیهای احتمالی صاحب یک اتاق را حدس زده و درباره شخصیت او ایدهپردازی کردند. هدف از این تمرین، آشنایی با شیوههای غیرمستقیم شخصیتپردازی و استفاده از جزئیات و نشانهها در معرفی شخصیت بود.
در تمرین دیگری نیز از شرکتکنندگان خواسته شد شخصیتها را بر اساس تصمیمها و انتخابهایشان در موقعیتهای مختلف مورد ارزیابی قرار دهند؛ از جمله موقعیتی که در آن شخصیت با یک کیف پر از پول مواجه میشود و باید درباره نحوه برخورد با آن تصمیم بگیرد. در این بخش بر اهمیت کنشها و انتخابهای شخصیت در آشکار ساختن ویژگیهای درونی او تأکید شد.
در پایان جلسه، درباره روند برگزاری جلسات آینده، بررسی طرحهای داستانی اعضا و برنامهریزی برای نشستهای ششم و هفتم گفتوگو و هماهنگیهای لازم انجام شد. این کارگاه آموزشی با استقبال اعضای کودک و نوجوان مراکز فرهنگیهنری استان همراه بوده و تا پایان جشنواره خاتم به صورت منظم ادامه خواهد یافت.
