استفاده از اسباب‌بازی‌ها به عنوان ابزار مقابله با آموزش دیکته شده به کودکان

اسباب‌بازی‌ها می‌توانند وارد مدارس و سیستم آموزشی شوند؛ چرا که هر نوع وسایل بازی در تعریف عمومی اسباب‌بازی می‎تواند چه در کودکان چه در بزرگ‌سالان سرعت و روند آموزش را در هر زمینه‎ای بالا ببرد و آسان کند.

به گزارش اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون، علی‌اکبر زین‌العابدین، کارشناس آموزش و نویسنده‌ کودک در تعریف اهمیت اسباب‌بازی‌ها و نقش آموزشی‌شان گفت: بازی‌ها در چند زمینه به آموزش کمک می‌کنند، اول این‌که وضعیت موجود در محیط را شاد می‎کنند و باعث ایجاد شادمانی در فضای آموزش می‌شوند و افراد را از رخوت بیرون می‌آورند، دوم این‌که باعث تعامل بین آدم‌ها می‌شوند چون معمولا بازی‎ها یک نفره نیستند و بیشتر اسباب‎بازی‌ها کاربرد دو نفر به بالا دارند، این باعث می‌شود که یادگیرنده به وسیله‎ بازی، تعاملی با دیگران داشته باشد که مهم‎ترین خاصیت آن این است که یادگیری در فضای تعاملی به فهم موضوع عمق می‌بخشد.

این روزنامه‌نگار و مدرس دوره‌های نویسندگی خلاق افزود: این اثرات مثبت قطعا قابل قبول‎تر از وقتی است که شما به عنوان یک سخنران صرف بخواهید موضوعی را به دیگران به صورت شفاهی آموزش دهید و یا یک متن آموزشی را در فضایی بخوانید. اما اسباب‌بازی این چرخه‎ معیوب آموزش را می‌شکند و باعث خلاقیت و نوآوری در آن می‌شود.

زین‌العابدین ویژگی دیگر اسباب‎بازی در آموزش را افزایش خلاقیت دانست و گفت: وقتی شما با اسباب‎بازی موضوع مورد آموزش را با دانش‌آموز در میان می‎گذارید او مجبور است که برای پیروزی، برد و پیشرفت در آن بازی، نوآوری از خودش بروز بدهد. این نوآوری به ویژه در کشوری مثل ما که آموزش در آن بیشتر نقش کشنده‎ خلاقیت دارد، می‎تواند بسیار مفید باشد.

به عقیده‌ این کارشناس آموزش، اسباب‏بازی به عنوان یک ابزار مقابله با آموزش دیکته شده به کودکان و نوجوانان می‏تواند شبیه به مشعلی باشد که راه خلاقیت را به آنان نشان دهد و تفکر واگرا را قوی کند و جای تفکر همگرا در آموزش را بگیرد.

در همین حال به گفته‌ وی، اسباب‌بازی در آموزش، باعث ترکیب یادگیری کودک در حوزه‎های مختلف می‎شود، مثلا ممکن است یک اسباب‎بازی برای آموزش ریاضی طراحی شود؛ اما در زمان استفاده از آن نیاز به استفاده از یادگیری حرکتی و کلامی هم احساس شود.

زین‌العابدین درباره‌ ورود اسباب‌بازی به دنیای آموزش افزود: مدل برگزاری کارگاه‎های من هم زیر نظر آموزش و پرورش است و هم به صورت خصوصی و هم کارگاه‌هایی که حاصل مشارکت نهادهای خصوصی و دولتی و «ان‌جی‌او»ها است. اما چیزی که الان واقعیت دارد، این است که مولفان کتاب‌های درسی در آموزش و پرورش وقتی مقدمه‎ کتاب‌های جدید در دهه‌ اخیر را نوشته‌اند در صفحه‌های اول که بخشی را با عنوان سخنی با دبیران در نظر گرفته‌اند، توصیه کرده‌اند که برای یادگیری بیشتر دانش‌آموزان از روش‌های مختلف استفاده کنید و خیلی از آن‌ها حتی از بازی اسم بردند؛ یعنی برخلاف تصور مردم در کتاب‎ها به روش‎های نوین و جدید هم اشاره کرده‌اند، اما این‌که چرا اتفاق نمی‌افتد و بازی‎ها و اسباب‌بازی‎ها وارد دنیای آموزش نمی‌شوند بحث دیگری است.

هرچند او تاکید کرد که اسبا‎ب‎بازی‎ها آماده و شرکتی نیستند، گاهی معلمان و مربیان بر اساس نیاز خود و درسی که دارند با استفاده از ابزار اولیه مثل طناب، کاغذ، چوب و چیزهایی از این قبیل چیزی مناسب با محتوای درسی خود می‎سازند تا با بازی با آن، آموزش را برای کودکان دلپذیرتر کنند.

اما چرا در باره اینکه استفاده از روش‌های نوین مثل اسباب‌بازی همه‎گیر نیست؟ این کارشناس می‌گوید: دلایل مختلفی دارد. یکی این‌که ما آنقدر اسباب‎بازی تولید نکرده‎ایم که همه‎ نیازها را دربر بگیرد. مثلا وقتی وارد یک اسباب‏بازی فروشی می‎شویم چه‌قدر اسباب‎بازی خلاقانه‎ ساخت داخل وجود دارد؟ از لحاظ آماری هم تعداد زیادی نیست، حالا از این تعداد که تولید می‎شود چه مقداری می‎تواند به نفع آموزش استفاده شود؟ کمی دایره را تنگ‎تر کنیم، حالا اسباب‏بازی‏هایی که بتواند در زمینه‏ آموزش‎های مختلف درسی کاربرد داشته باشد چقدر است؟ با توجه به این سوال‌ها متوجه می‎شویم که چرا این اتفاق نیفتاده است.

وی خطاب به صاحبان این صنعت و سیاست‌گذاران گفت: فرض را بر این می‌گیریم که مثلا پنج اسباب‎بازی در باره درس علوم پیدا کردیم، این اسباب‏بازی‎ها در چند شهر و روستا ممکن است در دسترس مربیان و معلمان قرار بگیرد؟ چه قیمتی دارد؟ و ده‎ها سوال دیگر.

وی افزود: نکته‎ مهم‌تر این است که چه‌قدر باور عمومی برای استفاده از اسباب‏بازی در آموزش در میان مردم و والدین و مربیان و معلمان وجود دارد؟ وقتی با معلمان دبستان در باره بازی در آموزش صحبت می‎شود با میل و اشتیاق از آن استقبال می‏کنند. اما وقتی با معلمان دبیرستان هم صحبت می‏شویم، یک نوع مقاومت و عدم تمایل در استفاده از بازی‏ها در آموزش می‎بینیم؛ یعنی تصور می‏کنند این کار کودکانه است و کمکی به آموزش بچه‎های دبیرستانی نمی‎کند و باور ندارند که آموزش از طریق ابزار بازی و سرگرمی محدویت سنی ندارد.

او در پایان گفت: به نظر من این نکته نیازمند آموزش است و باید برای معلمان و مربیان در تمامی مقاطع تحصیلی در کارگاه‏های مختلف ضرورت این نیاز تدریس شود و مبانی علمی و روانشناسی این ماجرا تبیین شود و بدانند حتی در دانشگاه‏های مختلف دنیا نیز می‏شود از بازی‏ها استفاده کرد، فقط ابزار و وسایل آن متفاوت است.

پنجمین جشنواره ملی اسباب‌بازی با شعار «تمرین زندگی» از 7 تا 13 دی 1398 همه روزه از ساعت ۹ تا ۱۹ میزبان علاقه‌مندان در مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان واقع در خیابان حجاب تهران خواهد بود.

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 14 =