به گزارش اداره کل روابط عمومی و امور بینالملل کانون، در این نشست، محسنیفرد با بررسی مهمترین آسیبها و بحرانهای اجتماعی ایران از جمله نابسامانی اقتصادی، نابرابری معیشتی، گسست نسلی، ضعف آموزش، چالشهای فضای مجازی و کاهش مسئولیتپذیری اجتماعی، تأکید کرد که مسئله اصلی شناسایی بحرانها نیست، بلکه پرسش کلیدی این است که «ما در برابر این آسیبها چه مسئولیتی داریم و چگونه باید عمل کنیم».
او با اشاره به مأموریت فرهنگی و تربیتی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، دو بعد اصلی مسئولیت در برابر بحرانها را تشریح کرد: نخست، مسئولیت فردی و حرفهای اعضای کانون در مواجهه با مسائل اجتماعی و دوم، مسئولیتی که باید به کودکان و نوجوانان منتقل شود تا آنها نیز بتوانند در مواجهه با بحرانها کنشگر و فعال باشند.
محسنیفرد با انتقاد از نگاه قربانیمحور در جامعه گفت: در بسیاری از موقعیتها تمرکز بیش از حد مسئله بر شناسایی قربانی و مقصر است. این نگاه افراد را از کنشگری دور میکند و آنها را در موقعیت انفعال قرار میدهد. تربیت نسلی مسئولیتپذیر، مستلزم پرورش انسانهایی است که خود را تنها قربانی شرایط ندانند و برای اثرگذاری در زندگی و جامعه مسئولیت قائل باشند.
او با بیان اینکه مسئولیت اجتماعی نباید با انتظار ریشهکن کردن کامل بحرانها اشتباه گرفته شود، تأکید کرد: هدف، بهبود وضعیت و کنترل آسیبهاست. حتی برداشتن گامهای کوچک در بهبود شرایط، نشانه مسئولیتپذیری و کنشگری اجتماعی است.
این پژوهشگر حوزه کودک و نوجوان در ادامه به ویژگیهای نسل امروز اشاره کرد و گفت: نسل کودکان و نوجوانان امروز در فضایی دیجیتال، بسیار کنشگر و همواره در ارتباط با شبکههای اجتماعی و رسانهها رشد میکنند. آنها انتظار دارند در فرآیندها و فعالیتها مشارکت فعال داشته باشند و نقش انتخابگر و کنشگر ایفا کنند.
او همچنین تأکید کرد که انتقال مفهوم مسئولیت اجتماعی به کودکان و نوجوانان باید متناسب با زیستجهان آنها و از طریق ابزارهای فرهنگی و هنری مانند کتاب، قصه، تئاتر، نمایش عروسکی و فعالیتهای خلاقانه صورت گیرد تا آنها بتوانند مسئولیتپذیری و حل مسئله را تجربه کنند.
محسنیفرد با اشاره به اهمیت عزتنفس و خودارزشمندی گفت: بسیاری از نوجوانان امروز با بحرانهای روانی و اجتماعی روبهرو هستند و کاهش عزتنفس و ناتوانی در تحمل رنج، یکی از عوامل اصلی بروز این مشکلات است. کانون پرورش فکری میتواند نقشی حیاتی در پرورش نوجوانانی ایفا کند که نه منفعل و قربانی، بلکه کنشگر و مسئولیتپذیر باشند.
او در توضیح روشهای آموزش مسئولیتپذیری اجتماعی به کودکان و نوجوانان افزود: باید موضوعهایی خلق کنیم که به جای انفعال، در مواجهه با مسائل اجتماعی فعال و اثرگذار باشند؛ کودکانی که تفاوت آسیبها و بحرانهای واقعی و برساختگی را تشخیص دهند و گامهایی کوچک برای بهبود شرایط بردارند.
محسنیفرد همچنین به تغییر الگوهای ارتباطی و اجتماعی در جامعه اشاره کرد و یادآور شد: نسل امروز، بهویژه نوجوانان، دیگر خود را در روابط نابرابر منفعل نمیبینند و نیاز دارند که محیطها و فعالیتها طوری طراحی شود که انتخاب و کنشگری واقعی برای آنها امکانپذیر باشد. این ویژگیها باید در طراحی برنامههای کانون پرورش فکری لحاظ شود.
او در پایان با تأکید بر نقش تاریخ، ادبیات و فعالیتهای فرهنگی در تربیت نسلی مسئولیتپذیر گفت: فرآیند انتقال مسئولیت اجتماعی به نوجوانان باید با آموزش تاریخی، تجربه زیستی و فعالیتهای خلاقانه همراه باشد تا آنها توان تحمل رنج و تصمیمگیری مسئولانه را در خود پرورش دهند و از موقعیتهای بحرانی، فرصتهای رشد بسازند.
نشست علمی تخصصی «مسئولیت در برابر آسیبها و بحرانهای اجتماعی» از سوی اداره کل آموزش و پژوهش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ساعت ۱۰ تا ۱۱ روز یکشنبه ۱۴ دی ۱۴۰۴ به صورت برخط برگزار شد.
