به گزارش اداره کل روابط عمومی و امور بینالملل کانون، یکصد و هجدهمین نشست کتابخانه مرجع کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با عنوان «سواد زندگی ۷: سواد تاریخی در مسیر زندگی» روز یکشنبه ۲۱ دی ۱۴۰۴ با سخنرانی منصوره اتحادیه، تاریخنگار، نویسنده، ناشر و استاد دانشگاه بهصورت حضوری و سایبری در کتابخانه مرجع کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد.
تاریخ علمی سخت و پیچیده است
منصوره اتحادیه در این نشست علاقهمندی را یکی از موارد مهم تاریخ دانست و گفت: علاقه به تاریخ باعث مطالعه و استفاده از آن میشود. عناصر تاریخ عبارتند از تاریخ اجتماعی، تاریخ سیاسی، تاریخ اقتصادی و تاریخ فرهنگی. تاریخ نه تنها اطلاع از آنچه گذشته است، بلکه هویتساز است.
او یکی از وظایف مهم معلم تاریخ را تفهیم اهمیت تاریخ عنوان کرد و افزود: تاریخ، افراد را میسازد و آنها را آماده برای ساختن وطن میکند. تاریخ علمی، سخت و پیچیدهای است زیرا مربوط به انسان است و انسان، پیچیده است. بر این اساس هر کسی نمیتواند تاریخ را تدریس کند.
این تاریخنگار با اشاره به شباهتهای زیاد در تاریخ بیان کرد: بهعنوان مثال در حمله ناپلئون به روسیه و حمله هیتلر و همچنین شرایط شیوع کرونا و آنفولانزا در تاریخ شباهتهایی وجود دارد اما مهم است که هر برهه بهطور مجزا بررسی شود.
ضرورت مطالعه گسترده و اطلاعات بهروز ملعمان تاریخ
اتحادیه با بیان اینکه مطالعه دائم تاریخ از ضروریات تاریخ است، عنوان کرد: مدرسان تاریخ باید مطالعه گسترده و اطلاعات بهروز داشته باشند. زمانی تاریخ فقط سیاسی بود اما الان اینطور نیست. در حال حاضر تاریخ اجتماعی داریم که رشتههای مختلفی مانند تاریخ زنان، تاریخ اقلیتها و تاریخ کارگری و... را دربردارد. تاریخ زنان هم تجزیه شده است به تاریخ زنان دربار و زنان کارگر و... .
این نویسنده با اشاره به اینکه با خلا تحول زمان در کتابهای تاریخی مواجه هستیم، گفت: وقتی از یک دوره تاریخی صحبت میکنیم باید ببینیم چه تحولاتی در آن دوره رخ داده است و چه تاثیراتی گذاشته است. در کتب تاریخی ما به تحولهای رخ داده شده در دورهها خیلی توجه نشده است.
شناخت شخصیتهای تاریخی مهم است
او معتقد است، برای آموزش تاریخ و کمک به دانشآموزان باید از نقشه جغرافیایی و عکس کمک گرفت و از طرفی وقتی از یک دوره زمانی در ایران صحبت میشود باید در مورد کشورهای دیگر و وقایع بینالمللی در آن دوره نیز توضیح داده شود.
اتحادیه شناخت شخصیتهای تاریخی را نکته مهم دیگری دانست و گفت: سابقه، خانواده، دیدگاه و انگیزههای شخصیتهای تاریخی باید شرح داده شود. مساله دیگر در تاریخ را بدگویی از پیشینیان عنوان کرد که کار نادرستی است، زیرا تفکر، سنجش و درایت، دلایل لازمه هر نظر و نتیجهگیری است.
ملیگرایی حاد یکی از خطرهای تاریخ است
این استاد دانشگاه با بیان اینکه ملیگرایی حاد یکی از خطرهای تاریخ است، عنوان کرد: معلم تاریخ باید از شرایط زندگی در هر دوره تاریخی صحبت کند. باید برای بچهها بیان شود که هر اختراع و ابداعی چه تاثیری در زندگیها داشته است و یا زمانی که به عنوان مثال گاز و تصفیه آب وجود نداشته است، شرایط زندگی چگونه بوده است.
او بر مساله جذابکردن کتابهای تاریخی به ویژه برای کودکان و نوجوانان تاکید کرد و افزود: معلم تاریخ باید مسائل تاریخی را برای برای دانشآموزان جذاب کند تا آنها به تاریخ علاقهمند و راغب شوند. بهعبارتی معلم تاریخ باید با روشهای جذاب، کتابهای تاریخ را از حالت خشک خارج کند.
ضرورت رعایت انصاف در نوشتن تاریخ
اتحادیه تاریخ را بهم پیوسته ذکر کرد و گفت: این قانون تاریخ است که هر اتفاقی، اتفاق دیگری را رقم می زند. انگلیس زمانی استعمار را در کتابهای خود توجیه میکرد اما الان در کتابها این توجیه وجود ندارد اما کشورگشایی امروزه از طریق ایدئولوژی انجام میشود.
این تاریخنگار با بیان اینکه در نوشتن تاریخ رعایت انصاف در کنار دانش و آگاهی بسیار مهم و ضروری است، عنوان کرد: رعایت انصاف در بازگو کردن و نوشتن تاریخ، کاری سخت است. مسائل تاریخی باید با دلیل و برهان بیان شود.
معرفی چند کتاب تاریخی برای بچهها
اکرم کشائی، مجری این برنامه داستان «فاخته ها لانه ندارند» را خواند و کتابهای «نیاکان ما»، «کاروان دانایی»، «دروازه مردگان» و «زنان و مردانی که ایران را ساختهاند» بهعنوان چند کتاب خوب تاریخی برای کودکان و نوجوانان معرفی شد.
پایانبخش این نشست که با هدف تبیین ضرورت و اهمیت بهرهمندی کودکان و نوجوانان از سواد تاریخی و نقش آن در زندگی برگرار شد، پرسش و پاسخ و عکس یادگاری بود.
