به گزارش ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل کانون، این مدرس ضمن خوانش شماری از اشعار و بیان داستانهای مختلف از شاهنامه گفت: «ایران» در اثر فردوسی، تنها یک قطعه زمین یا مرز جغرافیایی نیست، بلکه مفهومی فراتر از خاک بوده و پناهگاهی چون مادر و نمادی از افتخار است.
وی ادامه داد: در حالیکه در ادبیات عمومی، «وطن» به معنای محل اقامت و سکونت است، اما در نگاه فردوسی و در لایههای عمیق شاهنامه، میهن یک «آرمانشهر» است. جایی که ازسوی خردورزان و پهلوانان از آن محافظت میشود و این تغییر نگاه از یک مکان فیزیکی به یک مفهوم ارزشی، نشاندهنده جهانبینی فردوسی است که در آن، حفظ وطن، تکلیفی اخلاقی و انسانی است.
این شاهنامهپژوه افزود: بررسی لایههای پنهان شاهنامه نشان میدهد که محور اصلی این اثر عظیم، نه تنها روایت زندگی شاهان، بلکه ترویج اخلاق، انسانیت و در والاترین سطح، «میهنپرستی» است.
مربی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان چهارمحال و بختیاری که از قصهگویان حماسی و برگزیدگان ملی نیز هست در ادامه گفت: قهرمانان شاهنامه، هر یک نمادی از فضیلتهای لازم برای دفاع از ایران هستند؛ به عنوان مثال رستم نماد قدرت و پهلوانی است که تمام این قدرت را در خدمت ایران قرار میدهد، گودرز، نماد وفاداری است که برای حفظ خاک ایران میجنگد و یا سیاوش که نماد پاکی و صلح است.
ایلبیگیپور در ادامه با اشاره به یکی از تکاندهندهترین بخشهای شاهنامه، نبرد رستم و اسفندیار گفت: رستم که از جنگ داخلی گریزان بود؛ در پایان با اندوهی عمیق پس از مرگ اسفندیار، به درگاه خداوند متوسل میشود که این روایت، تأکیدی بر دردناک بودن درگیریهای داخلی و اولویت حفظ انسجام ملی است.
زبان فارسی؛ ضامن بقای ایران
این مدرس گفت: فردوسی به درستی فهمیده بود که حفظ هویت ملی در گرو حفظ زبان است. او با خلق شاهنامه و پاسداری از زبان فارسی، ستونی استوار برای هویت ایرانی بنا کرد. در واقع، فردوسی با زبان فارسی از ایران محافظت کرد تا این سرزمین در طول سدهها، ریشه و هویت خود را بازشناسد و اینکه فردوسی میسراید: «چو ایران نباشد تن من مباد»، اوج پیوند میان وجود فرد و وجود میهن است. در نگاه او، زندگی بدون ایران فاقد ارزش است و تمام هدف انسانهای والای این اثر، رسیدن به نقطهای است که امنیت و سربلندی ایران تضمین شود.
استفاده از شاهنامه در شرایط خاص امروز
ایلبیگیپور در دومین نشست در مورد اینکه شاهنامه در زندگی امروز و شرایط کنونی چه کمکی به ما میکند؟ با مخاطبان صحبت کرد.
این پژوهشگر گفت: در برهه زمانی حساس و شرایط خاصی که امروز کشورمان در آن قرار دارد، بازگشت به ریشهها و مرور آموزههای شاهنامه، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد.
وی ادامه داد: شاهنامه تنها یک کتاب تاریخی نیست، بلکه شالودهای از ارزشهای اخلاقی و بشری است که میتواند در مسیر پیش روی ما چراغ راه باشد.
ایلبیگیپور افزود: هیچ اثری در ادبیات ما به اندازه شاهنامه، مفهوم «میهنپرستی» و عشق به خاک وطن را تبیین نکرده است و درس اولی که امروز باید بیاموزیم، این است که فارغ از هر تفاوت، پیوند ما با این سرزمین عمیقتر از هر چیزی است. میهندوستی در شاهنامه، به معنای پاسداری از عزت و سربلندی کشور در برابر هرگونه تزلزل است.
این مدرس ادامه داد: جوانمردی و اخلاق در نبرد (پهلوانمنشی) دیگر درس بزرگ این کتاب کهن است و یکی از زیباترین درسهای شاهنامه، تفاوت میان «جنگجو» و «پهلوان» است.
ایلبیگیپور یادآور شد: رستم نماد این تفاوت است. او هرگز به پیروزی به هر قیمتی فکر نکرد، بلکه به «پیروزی با شرافت» باور داشت و حتی در هنگام نبرد با دیو سپید علیرغم اینکه کمین یک تاکتیک جنگی است، او به ما میآموزد که در زندگی شخصی و اجتماعی، حتی در سختترین رقابتها و اختلافها، «رعایت اخلاق» و «حفظ کرامت انسانی» باید اولویت داشته باشد تا پیروزی ما درست باشد.
خردورزی و روشناندیشی، دیگر درسی بود که این مدرس به آن اشاره کرد و افزود: شاهنامه به ما میآموزد که قدرت بدون «خرد» به سرانجام نمیرسد. درس امروز ما از این اثر، لزوم بهکارگیری عقل، تفکر نقادانه و روشناندیشی در تصمیمات است.
صلحطلبی و پرهیز از تخریب
ایلبیگیپور گفت: همانطور که اشاره شد، پهلوانان واقعی در شاهنامه، حتی در زمان تصرف و پیروزی، به دنبال نابود کردن نبودند و به ارزشهای انسانی احترام میگذاشتند.
او با بیان داستان تربیت سیاوش نزد رستم، گفت: سیاوش در شاهنامه نماد «پاکی» و «صلح» است و کیکاووس میدانست که کاخ پادشاهی جای یادگیری «آیین جهانداری» نیست، بلکه این آیین را باید نزد «پهلوان» آموخت. و پهلوانی فقط قدرت بدنی نیست؛ رستم به سیاوش خرد، جوانمردی، و سوارکاری آموخت. امروز هم نیاز داریم که ارزشهای پهلوانی (مثل حمایت از ضعیف و راستگویی) را در متون درسی و تربیتی احیا کنیم .پرهیز از اختلافهای داخلی و توجه به همدلی و همسویی از دیگر موارد مطرح شده از سوی این نویسنده بود.
او اضافه کرد: شاهنامه به ما یادآوری میکند که در سختترین لحظههای تاریخ، زنان با خرد و ایستادگی خود، نقش تعیینکنندهای در تداوم نسل و حفظ عدالت دارند و این والاترین پیام برای امروز ماست. در رقابتهای سیاسی، اجتماعی و حتی زندگی روزمره، نباید از مسیر حق خارج شد.
ایلبیگیپور ادامه داد: میهنپرستی شاهنامه شعارگونه نیست با تمام وجود است فردوسی داستانها را جوری بیان کرده که ما با خواندن این داستانها، گریه میکنیم، لذت میبریم و احساس غرور میکنیم.
این نویسنده که مدرس کارگاههای شاهنامهخوانی در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هم هست در پایان این نشست ضمن پاسخگویی به سوالهای مخاطبان، با معرفی کتابهای قصههای شاهنامه فردوسی از اسدالله شعبانی، شاهنامه فردوسی به نثر (بیگزند از باد و باران) نوشته کاوه گوهرین و شاهنامهخوانی مقدمانی (آموزش شاهنامه به کودکان و نوجوانان از خودش، این کتابها را منابع مناسبی برای آموزش شاهنامه به کودکان و نوجوانان، عنوان کرد و خطاب به مربیان گفت: به استعدادهای خوب شاهنامه توجه کنید و آنها را پیدا کنید؛ کودکان و نوجوانانی که در معنا و مفهوم شاهنامه عمیق میشوند و آنها را تقویت کنید.
نشست «وطندوستی در شاهنامه»، روزهای ۱۶ و ۱۷ خرداد برگزار شد.
یادآوری میشود دور پنجمِ مجموعه نشستهای ایران پیروز، به همت ادارهکل آموزش و پژوهش، از ۹ تا ۱۸ خرداد ۱۴۰۵، پذیرای مربیان، اعضای کانون، خانوادهها و دیگر علاقهمندان بوده است.
حسین قربانزاده روز شنبه ۹ خرداد با موضوع «کودک در ادبیات جنگ» سخنرانی کرده، رضا قیومی در روزهای ۱۰ و ۱۱ خرداد نشست «روایت جنگ از منظر امام شهید» را برگزار کرده است.
در ادامه این نشستها، بهزاد دارابی در روزهای ۱۲ و ۱۳ خرداد درباره «نقش کانون در دوران جنگ و پساجنگ» سخن گفت، و محبوبه بزمآرا نیز روز ۱۸ خرداد با موضوع «هویت فرهنگی و تابآوری کودک و نوجوان؛ ادبیات و تابآوری» آخرین نشست این دوره را برگزار خواهد کرد.
علاقهمندان میتوانند فایل صوتی این نشستها را در کانال ble.ir/kpf_neshastدریافت کنند و از طریق نشانی www.skyroom.online/ch/kanoonp/amoozesh و shad.ir/kpf_live در برنامه شرکت کنند.
