به گزارش ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل کانون، این نشست از سوی ادارهکل آموزش و پژوهش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵ بهصورت برخط برپا شد.
فاطمیپور در این نشست با مرور مباحث نشست نخست درباره اهمیت تعلیم و تربیت گفت: تربیت به معنای تغییر و تحول در نوع نگاه انسانها و شکلگیری یک زندگی و حیات جدید است و نباید آن را صرفاً به چند توصیه اخلاقی یا انتقال اطلاعات محدود کرد.
او با اشاره به نگاه امام شهید(ره) به انسان افزود: اگر انسان را بهدرستی بشناسیم، روش تربیتی ما نیز متناسب با ویژگیهای او شکل میگیرد. انسان دارای اندیشه و اراده است و در تربیت باید به این دو ویژگی توجه کرد. وظیفه مربی این نیست که به جای متربی تصمیم بگیرد، بلکه باید به او کمک کند درست فکر کند و بتواند انتخاب درستی داشته باشد.
فاطمیپور با اشاره به تجربهای از گفتوگو با گروهی از دختران نوجوان درباره ارتباط با جنس مخالف، توضیح داد: در آن جلسه به جای ارائه مستقیم پاسخ و بیان اینکه چه کاری درست و چه کاری غلط است، تلاش کردم با طرح پرسش و هدایت گفتوگو، نوجوانان خودشان ابعاد مختلف موضوع را بررسی کنند و به نتیجه برسند. در پایان نیز تعدادی از آنها به این نتیجه رسیدند که در انتخابهای خود دچار اشتباه شدهاند.
وی ادامه داد: اگر من به جای نوجوان تصمیم بگیرم، حتی اگر بهترین تصمیم را گرفته باشم، این دیگر تربیت نیست، بلکه تحمیل و اجبار است. انسان اندیشه و اراده دارد و اگر این دو را از او بگیریم، بخشی از وجود او را گرفتهایم.
این مدرس حوزه تعلیم و تربیت با اشاره به چهار ویژگی انسان شامل «اندیشه، اراده، ابتکار و مسئولیتپذیری» گفت: اگر بدانیم انسان ابزار اندیشه دارد، تلاش نمیکنیم فکر خودمان را به او تحمیل کنیم، بلکه کمک میکنیم درست فکر کند. وقتی میدانیم اراده دارد، باید فرایندی ایجاد کنیم که خودش انتخاب و تصمیمگیری کند و در نهایت مسئولیت انتخاب خود را نیز بپذیرد.
او تأکید کرد: هنر مربی این است که چارچوب ذهنی و ملاک و مبنایی در اختیار کودک و نوجوان قرار دهد تا بتواند خودش به انتخاب درست برسد؛ چرا که ما همیشه و همهجا همراه او نیستیم.
هدف راهبردی در تربیت چیست؟
فاطمیپور در ادامه با اشاره به تعدد اهداف تربیتی اظهار کرد: در حوزه تربیت با اهداف متعددی روبهرو هستیم و نمیتوان همه این اهداف را به شکل جداگانه و همزمان دنبال کرد. بنابراین باید به دنبال یک هدف محوری و راهبردی باشیم؛ هدفی که مانند نخستین مهره دومینو، زمینه تحقق بسیاری از اهداف دیگر را فراهم کند.
او افزود: در پژوهشی با موضوع «راهبرد تربیت دینی کودک و نوجوان» این موضوع بررسی شده است که آیا در میان مجموعه اهداف تربیتی، هدفی وجود دارد که بتواند مانند نخستین مهره دومینو عمل کند و با تحقق آن، سایر اهداف نیز در مسیر تحقق قرار بگیرند. به اعتقاد من، چنین هدفی وجود دارد و آن «ایجاد هویت تمدنی» در کودک و نوجوان است.
این پژوهشگر با اشاره به برخی مسائل امروز کودکان و نوجوانان از جمله کاهش انگیزه تحصیلی گفت: امروز نوجوان میپرسد برای چه باید درس بخوانم و درس خواندن چه فایدهای برای من دارد. وقتی نتوانستهایم افق بلند و نقش او را در پیشرفت کشور برایش ترسیم کنیم، طبیعی است که اهداف فردی مانند درآمد بیشتر، شغل بهتر و زندگی مرفه برای او به هدف اصلی تبدیل شود.
وی ادامه داد: دوره نوجوانی دورهای سرشار از استعداد، انرژی و توانایی است. اگر این ظرفیت در مسیر درست قرار نگیرد، دیگران میتوانند از آن استفاده کنند. ما باید این انرژی و انگیزه را در مسیر درست قرار دهیم و به نوجوان نشان دهیم که میتواند در عرصههای بزرگ اجتماعی و بینالمللی نقشآفرین باشد.
ضرورت ایجاد نگاه تمدنی
فاطمیپور گفت: اگر نتوانیم افق بلند و نگاه تمدنی را به کودکان و نوجوانان منتقل کنیم، نگاه فردگرایانه در آنها پررنگ میشود و بسیاری از مسائل تربیتی نیز به همین دلیل شکل میگیرد.
او با تأکید بر اینکه نوجوان باید خود را بخشی از پیشرفت کشور بداند، افزود: کودک و نوجوان باید احساس کند که جزیی از یک حرکت جمعی است و کار او فقط یک فعالیت شخصی نیست.
درس خواندن، یادگیری مهارت، فعالیت هنری و هر کار دیگری که انجام میدهد، میتواند بخشی از مسیر پیشرفت جامعه باشد.
وی ادامه داد: اگر نوجوان کشورش را خانه خود بداند، مشکلات موجود را نیز متفاوت میبیند. انسان وقتی در خانه خودش با مشکلی روبهرو میشود، نمیگوید چون اینجا مشکل دارد آن را رها میکنم، بلکه برای اصلاح آن تلاش میکند. نوجوان نیز باید احساس کند که کشورش خانه اوست و خودش یکی از عوامل اصلاح و پیشرفت آن است.
این مدرس حوزه تعلیم و تربیت با اشاره به نقش مربیان، معلمان، والدین و محیط اجتماعی در شکلگیری این نگاه اظهار کرد: همه این عوامل در تربیت نوجوان اثرگذارند، اما هر یک از ما نیز میتوانیم در ایجاد احساس مسئولیت و نقشآفرینی در کودکان و نوجوانان مؤثر باشیم.
فاطمیپور تأکید کرد: ایجاد هویت برای نوجوان حتی از انتقال علم و مهارت مهمتر است. اگر فقط علم، هنر و مهارت را به کودک و نوجوان آموزش دهیم اما هویت تمدنی به او ندهیم، در تربیت او کم گذاشتهایم.
روایت امید و موفقیت
او در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت نوع روایت مربی و معلم از مسائل کشور تأکید کرد و گفت: یکی از چیزهایی که به کودک و نوجوان اعتمادبهنفس و احساس هویت میدهد، این است که بداند داشتهها و موفقیتهایی دارد. بنابراین باید داستانهای فتح، پیروزی و امید را برای آنها روایت کنیم.
فاطمیپور افزود: روایتی که ما به عنوان معلم و مربی در کلاسها، نشستها و حلقهها از ناکامیها و ضعفها ارائه میکنیم، میتواند یأس ایجاد کند؛ اما روایت موفقیتهای ایران و پاسخهای قدرتمندانه کشور میتواند امید، انگیزه و احساس قدرت و عظمت را در انسان ایجاد کند.
وی در پایان گفت: اگر قرار است در کودک و نوجوان هویت تمدنی ایجاد کنیم، باید روایت درستی از داشتهها، ظرفیتها، موفقیتها و نقش او در آینده کشور ارائه دهیم. این نگاه میتواند نوجوان را از انفعال و نگاه صرفاً فردی دور کند و او را به انسانی مسئول، امیدوار و نقشآفرین تبدیل کند.
در پایان این نشست، حاضران پرسشها و دیدگاههای خود را مطرح کردند و فاطمیپور به پرسشهای آنان پاسخ داد. همچنین کتابهای «تربیت اسلامی از نگاه رهبر فرزانه انقلاب» و «تربیت کودک در نگاه مقام معظم رهبری» به عنوان منابع مطالعاتی مرتبط با موضوع نشست معرفی شد.
