به گزارش ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل کانون، این برنامهها با هدف آشنایی کودکان و نوجوانان با مفاهیم و فناوریهای فضایی طراحی شده است و مسیر یادگیری از شناخت ماهواره و ماهوارهبر تا درک مدار، مأموریت فضایی و کاربرد دادههای ماهوارهای در زندگی انسان را دربر میگیرد.
همکاری کافنا و سازمان فضایی ایران در حوزه توسعه و ترویج علوم و فناوریهای فضایی، زمینه پیوند دانش تخصصی این حوزه با ظرفیتهای فرهنگی، تربیتی و شبکه مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را فراهم کرده است.
برنامههای هفته جهانی فضا در قالب یک بسته آموزشی و ترویجی طراحی شده است و مفاهیمی مانند ماهواره، ماهوارهبر، محموله فضایی، مدار، مأموریت فضایی و کاربرد دادههای ماهوارهای را از طریق فعالیتهای عملی، مشاهده، ساخت، گفتوگو و خلاقیت به کودکان و نوجوانان ارائه میکند.
هفت روز؛ هفت روایت از فناوری فضایی
روایت علمی این هفته از «سفیر» آغاز میشود و با «سیمرغ»، «ذوالجناح»، «قاصد»، «قائم ۱۰۰»، «ققنوس» و «سریر» ادامه پیدا میکند. در هر روز علاوه بر معرفی علمی ماهوارهبر، یکی از مفاهیم مرتبط با فناوری و مأموریتهای فضایی مورد توجه قرار میگیرد.
در روز نخست با عنوان «از زمین تا فضا؛ نخستین گام»، کودکان با مفهوم سفر یک ماهواره به فضا آشنا میشوند و در فعالیتهایی مانند قصهگویی، ساخت کاردستی ماهواره و ماهوارهبر، کتابسازی تصویری و طراحی فلشکارت علمی شرکت میکنند. ساخت و پرتاب راکت آبی، ساخت گلایدر و آشنایی با مسیر رسیدن ماهواره از زمین به مدار نیز برای نوجوانان پیشبینی شده است.
در برنامه مربوط به «سیمرغ»، مفهوم ماهوارهبر چندمرحلهای و چرایی مرحلهبندی آن مطرح میشود و نوجوانان مدل ساده و جداشدنی یک ماهوارهبر چندمرحلهای را طراحی میکنند تا با نقش کاهش جرم در افزایش کارآمدی ادامه مسیر آشنا شوند.
برنامه «ذوالجناح» نیز به شناخت اجزای یک ماهوارهبر اختصاص دارد. نوجوانان در این بخش با بدنه، سامانه پیشرانش، سامانه هدایت و کنترل و محل قرارگیری محموله و نقش هر یک در رساندن محموله به مسیر و مدار موردنظر آشنا میشوند. تفاوت پیشرانش جامد و مایع نیز متناسب با مخاطب نوجوان مطرح خواهد شد.
در برنامه مربوط به «قاصد»، تمرکز از وسیله پرتاب به مأموریت ماهواره و کاربرد دادههای فضایی منتقل میشود. نوجوانان در کارگاه «ماهواره چه میبیند؟» با مفهوم سنجش از دور آشنا میشوند و با بررسی تصاویر ماهوارهای ساده، کاربرد دادههای ماهوارهای در هواشناسی، کشاورزی، نقشهبرداری و پایش زمین را میشناسند.
«قائم ۱۰۰» نیز محور روز پنجم این برنامه هفتروزه است و در روزهای پایانی، برنامهها با «ققنوس» و «سریر» به سمت آینده فناوری فضایی و طراحی مأموریت حرکت میکند.
نوجوانان در این بخش درباره ویژگیهای ماهوارهبرهای آینده از جمله دقت، ایمنی، کارآمدی و امکان استفاده مجدد گفتوگو و یک مدل مفهومی از ماهوارهبر آینده طراحی میکنند.
در فعالیت «یک مأموریت فضایی بزرگ طراحی کن» نیز نوجوانان یک هدف علمی مانند مطالعه یک سیاره، بررسی یک سیارک، مشاهده زمین یا جستوجوی نشانههای حیات را انتخاب میکنند و سپس مقصد، ماهوارهبر، فضاپیما یا ماهواره و ابزارهای موردنیاز آن را در قالب یک مدل مفهومی طراحی میکنند.
پیوند علوم فضایی با زندگی، هنر و ادبیات
آشنایی کودکان و نوجوانان با کاربرد فناوری فضایی در ارتباطات، سنجش از دور، کشاورزی، هواشناسی، ناوبری، پژوهشهای علمی، پایش محیطزیست و مدیریت بلایای طبیعی از دیگر بخشهای این برنامه است.
در کنار فعالیتهای علمی و تجربهمحور، برنامههای فرهنگی و هنری نیز در نظر گرفته شده است. «خانه مشترک زمین از پنجره ماهواره»، «پیامی از فضا به زمین»، داستاننویسی با موضوع رازهای پنهان زمین، طراحی کارتپستال هفته جهانی فضا، اردوی علمی و ثبت تجربه، نگارش متن علمی ـ ادبی و دلنوشته «سبکتر برای رسیدن به مقصد» از جمله این فعالیتهاست.
در آخرین روز نیز نمایشگاهی از دستاوردهای کودکان و نوجوانان شامل مدلها و دستسازههای علمی، آثار هنری، داستانها، پادکستها و دیگر تولیدات آنان در مراکز کانون برپا خواهد شد تا مسیر یادگیری و خلاقیت آنان از «نخستین گام تا افقهای بزرگتر» به نمایش گذاشته شود.
هفته جهانی فضا از ۱۲ تا ۱۸ مهر ۱۴۰۵ (۴ تا ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶) برگزار میشود.
