به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون، این نشست روز سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ با حضور فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، علی عبدالعالی، استاد تمام دانشگاه علم و صنعت ایران، مصطفی پردلی، رئیس کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران (کافنا)، مدیران‌کل استانی، معاونان فرهنگی و رابطان علمی کانون به‌صورت برخط برگزار شد.
در این نشست، اهداف و شیوه اجرای رویدادهای «کافناشو»، برنامه‌های ترویج علم در استان‌ها و آموزش مربیان برای گسترش فعالیت‌های علمی و فناورانه بررسی شد.
فلاح: «کافناشو» باید کنجکاوی و انگیزه یادگیری کودکان را تقویت کند
فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون، در این نشست با قدردانی از تلاش‌های مجموعه کافنا و همکاری علی عبدالعالی در توسعه فعالیت‌های علمی گفت: فلسفه وجودی کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران، تربیت دانشمند یا مهندس و کسب درآمد نیست، بلکه ایجاد ساختاری جامع برای رشد کودکان و نوجوانان از دوران خردسالی تا پایان دوره دبیرستان و فراهم‌کردن امکان تجربه علوم و فناوری‌های نوین در شاخه‌های مختلف است.
او با اشاره به ضرورت آشنایی کودکان و نوجوانان با حوزه‌های گوناگون علمی افزود: یکی از آسیب‌های موجود در نظام آموزشی این است که برخی دانش‌آموزان بدون شناخت کافی از علاقه‌مندی‌ها و توانایی‌های خود وارد دانشگاه می‌شوند و پس از چند سال تحصیل درمی‌یابند که رشته مناسبی انتخاب نکرده‌اند.
فلاح ادامه داد: اگر فرصت تجربه علم و فناوری از دوران کودکی فراهم شود، کودکان و نوجوانان می‌توانند جهان پیرامون خود را بهتر بشناسند، درباره پدیده‌ها پرسش کنند، روابط میان آن‌ها را کشف کنند و با مسائل و شیوه‌های حل آن‌ها آشنا شوند.
معاون فرهنگی کانون با تأکید بر نقش فعالیت‌های علمی در شکل‌گیری هویت کودکان و نوجوانان بیان کرد: این تجربه‌ها باید به آنان کمک کند تا باور کنند در ساختن آینده نقش دارند و می‌توانند با شناخت توانایی‌ها و علاقه‌مندی‌های خود در مسیر رشد و یادگیری حرکت کنند.
او با بیان اینکه ارتباط با علم و فناوری باید دو نتیجه مهم داشته باشد، گفت: نخست آنکه زمینه کنجکاوی کودکان و نوجوانان را تقویت کند و دوم اینکه علاقه آنان را به دانستن، کشف پدیده‌های جدید و آشنایی با علوم و فناوری‌های نوین افزایش دهد.
فلاح در ادامه به ساختارهای پیش‌بینی‌شده در کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران اشاره کرد و توضیح داد: در «کافنارشد»، مربیان علوم و فناوری آموزش می‌بینند تا شیوه ساده‌سازی مفاهیم علمی، انتقال دانش و تعامل با کودکان و نوجوانان را فرا بگیرند و بتوانند موضوع‌های علمی را متناسب با گروه‌های سنی مختلف ارائه کنند.
او افزود: در «کافنانما» نیز امکان تماشای فیلم‌ها و پویانمایی‌های علمی و گفت‌وگو درباره موضوع‌های مطرح‌شده در آن‌ها فراهم شده است تا کودکان و نوجوانان از این طریق با مفاهیم علمی آشنا شوند.
معاون فرهنگی کانون با اشاره به رویکرد جدید این مجموعه اظهار کرد: در کنار این فعالیت‌ها، برگزاری رویدادهای چندساعته و یک‌روزه با عنوان «کافناشو» پیش‌بینی شده است تا کودکان و نوجوانان بدون تشریفات خاص، ثبت‌نام، عضویت یا پرداخت هزینه بتوانند با پدیده‌های علمی روبه‌رو شوند و لذت تجربه علم را درک کنند.
فلاح با یادآوری انتشار و ارسال کتاب «آزمایش‌های شگفت‌انگیز» به مراکز کانون در سال گذشته گفت: آزمایش‌های علمی و اردوهای آموزشی ظرفیت زیادی برای ایجاد تجربه‌های متفاوت و ماندگار در ذهن کودکان و نوجوانان دارند.
او در تشریح اهمیت این تجربه‌ها به خاطرات دوران تحصیل خود اشاره کرد و افزود: مشاهده پوست پیاز زیر میکروسکوپ در کلاس چهارم ابتدایی و بازدید از کارخانه تولید ماکارونی در دوران مدرسه، از تجربه‌هایی است که با گذشت سال‌ها همچنان در ذهن من باقی مانده و نگاهم را به پدیده‌های پیرامون تغییر داده است.
فلاح تأکید کرد: اگر بتوانیم چنین فرصت‌هایی را به‌صورت عادلانه برای کودکان و نوجوانان، حتی در دورترین و کم‌برخوردارترین مناطق کشور فراهم کنیم، هم کنجکاوی آنان افزایش می‌یابد و هم انگیزه بیشتری برای آموختن پیدا می‌کنند.
او هدف اصلی «کافناشو» را تقویت کنجکاوی و ایجاد انگیزه برای یادگیری دانست و گفت: این رویدادها باید امکان تجربه شیرینی علم را برای همه کودکان ایران فراهم کنند.
معاون فرهنگی کانون در پایان از همکاری علی عبدالعالی و تلاش مدیران‌کل استانی و مجموعه کافنا قدردانی کرد و پیوند ظرفیت اجتماعی کانون با تجربه و دانش متخصصان حوزه ترویج علم را زمینه‌ساز گسترش فرصت‌های یادگیری برای کودکان و نوجوانان دانست.
عبدالعالی: ترویج علم باید به یکی از پایه‌های عدالت آموزشی تبدیل شود
علی عبدالعالی، استاد تمام دانشگاه علم و صنعت ایران، در بخش دیگری از این نشست با اشاره به اهمیت ترویج علم گفت: موضوع ترویج علم در کشور آن‌گونه که باید در اولویت قرار نگرفته است و هنوز ضرورت ایجاد علاقه به علم و یادگیری در میان کودکان و نوجوانان به اندازه کافی مورد توجه نیست.
او با اشاره به سخنان فرهاد فلاح درباره شیرینی علم و یادگیری افزود: این نگاه در نظام آموزشی کشور کمتر دیده می‌شود، در حالی که یکی از مهم‌ترین بخش‌های تحقق عدالت آموزشی، فراهم‌کردن شرایطی است که همه کودکان و نوجوانان، فارغ از محل زندگی و امکانات خانواده، فرصت علاقه‌مندشدن به علم و تجربه یادگیری را داشته باشند.
عبدالعالی با بیان اینکه عدالت آموزشی تنها به تأمین امکانات و تجهیزات محدود نمی‌شود، اظهار کرد: در کنار فراهم‌کردن ابزارهای آموزشی، باید عشق به دانستن و کشف پدیده‌های علمی را در کودکان و نوجوانان ایجاد کرد؛ زیرا تا زمانی که دانش‌آموز به یادگیری علاقه‌مند نشود، نمی‌توان انتظار داشت امکانات آموزشی به‌تنهایی به رشد علمی او منجر شود.
این استاد دانشگاه با اشاره به شیوه تدریس والتر لوین، استاد فیزیک دانشگاه ام‌آی‌تی، گفت: استفاده از آزمایش‌های عملی و نمایش پدیده‌های علمی می‌تواند مفاهیم پیچیده را به تجربه‌هایی جذاب و قابل فهم تبدیل کند. در چنین شیوه‌ای، دانش‌آموز تنها شنونده مطالب علمی نیست، بلکه با مشاهده و تجربه مستقیم، مفهوم را درک می‌کند.
او با تأکید بر اینکه ترویج علم یکی از زمینه‌های مهم تحول آموزشی است، افزود: ایجاد علاقه به یادگیری نیازمند تلاش، برنامه‌ریزی، صرف هزینه و مهم‌تر از همه اراده است و نمی‌توان انتظار داشت این علاقه بدون فراهم‌کردن تجربه‌های مناسب شکل بگیرد.
عبدالعالی در ادامه با اشاره به تجربه‌های خود در اجرای برنامه‌های علمی و آزمایش‌های نمایشی بیان کرد: استقبال مخاطبان از این برنامه‌ها نشان می‌دهد که علم می‌تواند برای کودکان، نوجوانان و حتی بزرگسالان جذاب باشد؛ به شرط آنکه شیوه ارائه آن متناسب با مخاطب طراحی شود.
او به تجربه اجرای مجموعه‌ای از آزمایش‌های علمی در اصفهان اشاره کرد و گفت: این برنامه ابتدا برای سه شب پیش‌بینی شده بود، اما به دلیل استقبال مخاطبان، اجرای آن به ۱۱ شب افزایش یافت.
عبدالعالی افزود: در این برنامه‌ها، کودکان خردسال در کنار نوجوانان و بزرگسالان حضور داشتند و با علاقه آزمایش‌ها را دنبال می‌کردند. این تجربه نشان داد که جذابیت علم به گروه سنی خاصی محدود نیست و می‌توان با روش‌های خلاقانه، مخاطبان مختلف را درگیر یادگیری کرد.
او در بخش دیگری از سخنان خود به تجربه آموزشی یکی از دانش‌آموزان سابقش، امیررضا کرمانی، اشاره کرد و گفت: این دانش‌آموز که در دوران راهنمایی با مشکلات تحصیلی روبه‌رو بود و از مدرسه اخراج شده بود، پس از حضور در فعالیت‌های آزمایشگاهی و آشنایی با تجربه‌های علمی به فیزیک علاقه‌مند شد.
عبدالعالی ادامه داد: علاقه این دانش‌آموز به آزمایش و کشف پدیده‌ها به‌تدریج افزایش یافت و او توانست مسیر علمی خود را ادامه دهد، به موفقیت در المپیاد جهانی فیزیک دست یابد و در نهایت به جایگاه استادی دانشگاه برکلی کالیفرنیا برسد.
او با اشاره به نقش تجربه‌های علمی در تغییر مسیر زندگی دانش‌آموزان تأکید کرد: در میان کودکان و نوجوانان کشور استعدادهای فراوانی وجود دارد که ممکن است به دلیل نداشتن فرصت مناسب، هرگز علاقه و توانایی خود را کشف نکنند.
این استاد دانشگاه افزود: گاهی یک تجربه ساده علمی می‌تواند آغازگر علاقه‌ای ماندگار باشد و مسیر آینده یک دانش‌آموز را تغییر دهد. به همین دلیل، باید امکان چنین تجربه‌هایی برای کودکان و نوجوانان در مناطق مختلف کشور فراهم شود.
عبدالعالی با اشاره به همکاری خود با کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران گفت: هدف از اجرای «کافناشو» این نیست که برنامه‌های علمی تنها با حضور یک فرد برگزار شود، بلکه باید زمینه تربیت و آموزش افرادی فراهم شود که بتوانند این فعالیت‌ها را در استان‌های مختلف ادامه دهند.
او افزود: آرزوی من این است که در آینده به‌جای یک مجری برنامه‌های علمی، ده‌ها و صدها نفر در شهرها و روستاهای کشور بتوانند آزمایش‌های علمی را به شیوه‌ای جذاب برای کودکان و نوجوانان اجرا کنند و به گسترش علاقه به علم کمک کنند.
عبدالعالی با تأکید بر ضرورت تبدیل این فعالیت‌ها به یک جریان فراگیر بیان کرد: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به دلیل گستردگی مراکز و ارتباط مستقیم با کودکان و نوجوانان، ظرفیت مناسبی برای شکل‌گیری شبکه‌ای از مربیان و مجریان برنامه‌های علمی دارد.
او همچنین بر اهمیت رسانه‌ای‌شدن این فعالیت‌ها تأکید کرد و گفت: استفاده از ظرفیت شبکه‌های استانی صداوسیما، فضای مجازی، مدارس و خانواده‌ها می‌تواند به معرفی برنامه‌های علمی و گسترش مشارکت کودکان و نوجوانان کمک کند.
عبدالعالی با اشاره به تجربه اجرای یک برنامه علمی در مازندران در مهر ۱۴۰۵ افزود: این برنامه با حضور حدود ۷۰۰ نفر برگزار شد و با وجود پیش‌بینی زمانی محدود، به دلیل علاقه و همراهی مخاطبان تا ساعت‌های پایانی شب ادامه یافت.
او تأکید کرد: چنین استقبال‌هایی نشان می‌دهد که اگر علم با زبان مناسب و در قالب تجربه‌های جذاب ارائه شود، می‌تواند برای گروه‌های مختلف جامعه انگیزه‌بخش باشد.
این استاد دانشگاه در پایان با قدردانی از حمایت معاون فرهنگی کانون و پیگیری‌های رئیس کافنا ابراز امیدواری کرد که «کافناشو» به برنامه‌ای فراگیر تبدیل شود و با آموزش مربیان و مجریان جدید، امکان اجرای فعالیت‌های علمی در سراسر کشور گسترش یابد.
پردلی: اجرای «کافناشو» در ۲۰ استان تا پایان سال پیش‌بینی شده است
مصطفی پردلی، رئیس کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران، نیز در این نشست با تشریح برنامه‌های اجرایی «کافناشو» گفت: یکی از سیاست‌های اصلی کافنا این است که کودکان و نوجوانان در زمان حضور در فعالیت‌های علمی، لذت یادگیری را تجربه کنند و در کنار آن با ظرفیت‌ها و آینده علمی ایران آشنا شوند.
او افزود: در طراحی رویدادهای «کافناشو»، ایجاد انگیزه برای حضور در فعالیت‌های علمی و ترسیم تصویری از آینده علمی کشور برای کودکان و نوجوانان مورد توجه قرار گرفته است
پردلی با اشاره به برنامه‌ریزی انجام‌شده برای اجرای این رویدادها در استان‌ها بیان کرد: نخستین برنامه هم‌زمان با آغاز هفته ترویج علم در استان چهارمحال و بختیاری برگزار خواهد شد و پس از آن استان اصفهان میزبان این رویداد است.
رئیس کافنا ادامه داد: بر اساس ظرفیت پیش‌بینی‌شده، امکان اجرای این برنامه تا پایان سال در حدود ۲۰ استان وجود دارد و برنامه‌ریزی برای سایر استان‌های متقاضی نیز متناسب با زمان‌بندی انجام خواهد شد.
او درباره شیوه اجرای برنامه‌ها توضیح داد: هزینه اولیه برگزاری یک رویداد «کافناشو» در هر استان از سوی ستاد کافنا تأمین می‌شود، اما استان میزبان باید علاوه بر برنامه کانون، حضور دست‌کم سه مجموعه دانش‌آموزی دیگر از جمله مدارس یا مجموعه‌های آموزشی را برای بهره‌مندی از این فرصت هماهنگ کند.
پردلی با تأکید بر اهمیت آموزش مربیان گفت: یکی از اهداف اصلی این طرح، شناسایی و آموزش مربیان علاقه‌مند به اجرای برنامه‌های علمی است تا فعالیت‌های «کافناشو» به‌تدریج در استان‌ها گسترش یابد و به برنامه‌ای مستمر تبدیل شود.
او افزود: در زمان حضور علی عبدالعالی در هر استان، آموزش اولیه تعدادی از مربیان علاقه‌مند به‌صورت حضوری آغاز می‌شود و ادامه این آموزش‌ها در قالب برنامه‌های «کافنارشد» دنبال خواهد شد.
رئیس کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران با اشاره به ضرورت استمرار این آموزش‌ها اظهار کرد: هدف آن است که در آینده شمار زیادی از مربیان آموزش‌دیده در سراسر کشور بتوانند برنامه‌های علمی خلاقانه را اجرا کنند و تجربه‌های خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.
پردلی همچنین از امکان متناسب‌سازی برنامه‌های علمی با ظرفیت‌ها و ویژگی‌های هر استان خبر داد و گفت: با توجه به زیست‌بوم علمی و صنعتی استان‌ها می‌توان موضوع‌های ویژه‌ای را به برنامه‌ها اضافه کرد؛ برای نمونه در استان‌های صنعتی به موضوع‌های مرتبط با صنعت و در استان‌های ساحلی به مباحث علمی مرتبط با دریا پرداخت.
او در پایان بر ضرورت همکاری مدیران‌کل استانی، معاونان فرهنگی و رابطان علمی برای اجرای رویدادهای «کافناشو»، معرفی فعالیت‌های علمی کانون و گسترش مشارکت کودکان و نوجوانان در این برنامه‌ها تأکید کرد.
