به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون، در این مراسم، حامد علامتی مدیرعامل کانون، فرهاد فلاح معاون فرهنگی، جمعی از مدیران استانی، کارشناسان، قصه‌گویان، اصحاب رسانه و پژوهشگران حضور داشتند و از داوران و برگزیدگان بخش‌های جستار، مقاله، کتاب و پایان‌نامه تجلیل و از پنجمین جلد مجموعه «قصه‌جو» رونمایی شد.
پژوهش‌های قصه‌گویی باید به میدان عمل و تربیت کودکان راه پیدا کند
حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، در این آیین با تأکید بر جایگاه قصه‌گویی در پرورش فکری و تربیتی کودکان، آن را بستری برای تقویت تفکر، پرسشگری، تخیل و استدلال اخلاقی دانست. او با اشاره به اهمیت قصه در شکل‌گیری نگرش و جهان‌بینی کودکان، بر ضرورت توجه به ظرفیت این هنر در مواجهه با مسائل و نیازهای نسل جدید تأکید کرد.
علامتی با اشاره به اهمیت همراهی پژوهشگران و فعالان عرصه قصه‌گویی گفت که یافته‌های علمی زمانی می‌توانند اثرگذاری بیشتری داشته باشند که از محدوده مقاله‌ها و نشست‌های تخصصی فراتر بروند و در برنامه‌های آموزشی و فعالیت‌های فرهنگی به کار گرفته شوند. به گفته او، مربیان و پژوهشگران باید ارتباطی نزدیک و مستمر داشته باشند تا نتایج تحقیقات در عمل به ارتقای کیفیت فعالیت‌های کانون کمک کند.
مدیرعامل کانون همچنین بر اهمیت گسترش دسترسی کودکان و نوجوانان به برنامه‌های باکیفیت تأکید کرد و یادآور شد که بخش علمی جشنواره نباید صرفاً فعالیتی در حاشیه بخش اجرایی باشد؛ بلکه باید با ارائه راهکارهای علمی و کاربردی، به توسعه هنر قصه‌گویی و پاسخ‌گویی بهتر به نیازهای مخاطبان کمک کند. او از پژوهشگران و قصه‌گویانی که در مسیر توسعه این هنر فعالیت می‌کنند قدردانی کرد.
بازآفرینی فعالیت‌های کانون با محور پرورش فکر کودکان دنبال می‌شود
فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون، با اشاره به اهمیت پژوهش در فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی، بر ضرورت بازآفرینی برنامه‌های کانون با محور پرورش فکر کودکان و نوجوانان تأکید کرد. او توضیح داد که توجه به پرورش فکر باید در طراحی فعالیت‌ها، شیوه آموزش مربیان و انتخاب تجربه‌های فرهنگی مناسب برای کودکان نمود پیدا کند.
فلاح در تشریح این رویکرد، به سه حوزه فراشناخت، خودتنظیمی عقلانی و خویشتن‌داری عقلانی اشاره کرد. به گفته او، تقویت کنجکاوی و حقیقت‌جویی، علاقه به یادگیری، تفکر انتقادی و عمیق، خلاقیت هدفمند، توانایی استدلال، انعطاف‌پذیری ذهنی و تحمل ابهام از جمله زمینه‌هایی است که می‌تواند در برنامه‌های تربیتی مورد توجه قرار گیرد.
معاون فرهنگی کانون همچنین از برنامه‌ریزی برای انتشار کتابی آموزشی درباره هوش مصنوعی خبر داد که با حدود ۱۸۰ فعالیت، امکان آشنایی و یادگیری این حوزه را بدون نیاز به ابزارهای فناورانه فراهم می‌کند. این رویکرد، در کنار بهره‌گیری از پژوهش‌های حوزه قصه‌گویی، می‌تواند به طراحی فعالیت‌هایی کمک کند که کودکان را به پرسشگری، اندیشیدن و مشارکت فعال در فرایند یادگیری ترغیب می‌کند.
جشنواره باید به هدایت پژوهش‌های آینده قصه‌گویی کمک کند
ابوالفضل حری، از دیگر سخنرانان این آیین، با تأکید بر نقش بخش علمی جشنواره در توسعه پژوهش‌های حوزه قصه‌گویی، گفت که این بخش نباید تنها به انتخاب و معرفی آثار برتر محدود بماند؛ بلکه لازم است به شناسایی نیازهای پژوهشی و جهت‌دهی به تحقیقات آینده نیز کمک کند.
او پیشنهاد کرد برای پژوهش در حوزه قصه‌گویی، نقشه راهی پنج‌ساله یا ده‌ساله تدوین شود تا اولویت‌ها و پرسش‌های اصلی این حوزه مشخص شود و پژوهشگران بتوانند مطالعات خود را در مسیری هدفمند دنبال کنند. حری همچنین بر ضرورت تقویت ارتباط میان کانون و دانشگاه‌ها تأکید کرد و خواستار آن شد که نیازهای واقعی مربیان، قصه‌گویان و مراکز فرهنگی در تعریف موضوع‌های پژوهشی مورد توجه قرار گیرد.
این پژوهشگر همچنین بر اهمیت شناسایی پژوهش‌های مرتبط، حتی آثاری که به جشنواره ارسال نشده‌اند، و توجه هم‌زمان به ارزش علمی و کاربردی تحقیقات تأکید کرد. به گفته او، انتشار خلاصه‌های اجرایی پژوهش‌ها و انتقال نتایج به مربیان می‌تواند زمینه بهره‌گیری عملی از دستاوردهای علمی را فراهم کند. او همچنین پیشنهاد داد سازوکاری برای رصد و هدایت مستمر پژوهش‌های قصه‌گویی شکل بگیرد تا نتایج تحقیقات در فعالیت‌های اجرایی و آموزشی به کار گرفته شوند.
تأکید داوران بر روش‌مندی علمی و کاربردی بودن پژوهش‌ها
در ادامه، مژگان خوشنام، نماینده هیئت داوران بخش علمی، بیانیه داوران بخش علمی بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی را قرائت کرد.
بر اساس این بیانیه، آثار در چهار حوزه جستار، مقاله، کتاب و پایان‌نامه با توجه به معیارهایی مانند اهمیت و نوآوری موضوع، انسجام ساختاری، مبانی نظری، تناسب روش پژوهش، کیفیت نگارش و ارتباط با حوزه قصه‌گویی ارزیابی شدند.
داوران ضمن اشاره به ظرفیت آثار ارائه‌شده، بر ضرورت تقویت روش‌مندی علمی، پرهیز از تکرار موضوع‌ها و الگوهای مشابه، توجه بیشتر به نتایج کاربردی پژوهش‌ها و انتقال یافته‌ها به عرصه عمل تأکید کردند. همچنین موضوع‌هایی مانند هوش مصنوعی در قصه‌گویی از زمینه‌های قابل توجه برای گسترش پژوهش‌های آینده معرفی شد.
معرفی و تجلیل از برگزیدگان
در بخش جستار، عباس حدادیان نائینی با اثر «وقتی قصه‌ها در بخار می‌پیچیدند» از اصفهان، آسیه رحمتی با اثر «شهرزاد قصه‌های زیرزمینی» از خوزستان، هیوا ملکی با اثر «کلاف خیال؛ سفری شخصی در دل قصه‌ها» از کردستان و زینب الهی‌نژاد با اثر «قصه‌ای که با مکث‌ها گفته شد» از کهگیلویه و بویراحمد به‌عنوان برگزیدگان معرفی شدند.
در بخش مقاله، فهیمه مسلمی از فارس برای مقاله «تحلیل مجموعه داستان‌های فکری برای کودکان ایرانی با رویکرد انتقادی در برنامه فبک (فلسفه برای کودکان)» و سمیه محمدی از گلستان برای مقاله «طراحی الگوی برنامه درسی تلفیقی قصه‌گویی و نمایش خلاق در دوره پیش‌دبستان» برگزیده شدند.
جابر افتخاری برای مقاله «بررسی اثربخشی داستان‌های ایرانی گروه سنی جیم و تفکر مراقبتی دانش‌آموزان دوره ابتدایی» از استان فارس و انیسه وحیدی برای مقاله «قصه‌درمانی به‌عنوان مداخله‌ای خلاقانه در کاهش مشکلات هیجانی‌ـ‌رفتاری کودکان؛ مرور نظام‌مند سازوکارها و اثربخشی» از خوزستان شایسته تقدیر شناخته شدند.
در بخش کتاب، امیرسلیمان شهبازی با کتاب «قصه‌گویی و سلامت روان» از استان کهگیلویه و بویر احمد و محمد فاطمی‌منش با کتاب «اسطوره‌شناخت» از استان سیستان و بلوستان برگزیده شدند.
در بخش پایان‌نامه نیز جابر افتخاری برای پژوهش «بررسی داستان‌های ایرانی و خارجی با رویکرد تفکر مراقبتی و اثربخشی آن‌ها در دانش‌آموزان دوره ابتدایی» عنوان برگزیده را کسب کرد.
در این مراسم همچنین از راضیه صدری، قصه‌گوی شرکت‌کننده از شهرضا، که در این آیین قصه کودکان شهید مدرسه شجره طیه میناب را روایت کرد به‌دلیل اجرای اثرگذار و برانگیزاننده تقدیر شد و از داوران بخش‌های علمی جشنواره نیز قدردانی به عمل آمد.
رونمایی از پنجمین جلد مجموعه «قصه‌جو»
پایان‌بخش این آیین، رونمایی از پنجمین جلد مجموعه «قصه‌جو» بود؛ مجموعه‌ای که جستارهای برتر دوره‌های جشنواره قصه‌گویی را گردآوری و منتشر می‌کند. این اثر با هدف ثبت و انتشار آثار برگزیده و گسترش مطالعات و پژوهش‌ها در حوزه قصه‌گویی تهیه شده است.
برگزاری بخش علمی جشنواره و تجلیل از پژوهشگران و برگزیدگان آن، فرصتی برای توجه بیشتر به ظرفیت پژوهش در توسعه هنر قصه‌گویی و تقویت پیوند میان مطالعات نظری، آموزش و فعالیت‌های فرهنگی ویژه کودکان و نوجوانان فراهم کرد.
آیین پایانی بخش علمی بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی، روز ۲۰ مهر ۱۴۰۵، هم‌زمان با هفته ملی کودک، در مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در خیابان حجاب تهران برگزار شد.
