او با بیان اینکه سه روایت اصلی از داستان بستور در متون ایرانی به دست ما رسیده است، توضیح داد: یکی از این روایت‌ها در «یادگار زریران» آمده که متنی به زبان فارسی میانه و متعلق به ایران پیش از اسلام است. این اثر از نظر زبانی و ادبی ارزش بسیاری دارد و عناصر کهنی از باورهای ایرانیان در دوره گرویدن به آیین زرتشتی را در خود حفظ کرده است. به گفته او، «یادگار زریران» در ظاهر بر دفاع از باور زرتشتی و دین‌آوری گشتاسپ و فرزندانش تأکید دارد، اما در عمل، نقش‌ها و کارکردهای اساطیری کهن را نیز بازنمایی می‌کند.
صابونچی با اشاره به روایت این داستان در شاهنامه فردوسی ادامه داد: شاهنامه متنی حماسی است و روایت نبرد گشتاسپ و ارجاسپ و ماجرای زریر و بستور، افزون بر دفاع از باور زرتشتی، انگیزه‌های ملی و میهنی و دفاع از سرزمین را نیز بازتاب می‌دهد. روایت سوم نیز در طومارهای نقالی آمده است؛ روایت‌هایی که از ساحت اسطوره و حماسه فاصله گرفته‌اند و به قلمرو افسانه‌های پهلوانی و عیاری نزدیک شده‌اند. در این طومارها، نقش نقالان در هماهنگ‌کردن روایت با شیوه زندگی و باورهای ایرانیان پس از اسلام اهمیت بسیاری دارد.
این پژوهشگر با توجه به تفاوت این روایت‌ها، معتقد است داستان بستور را نباید صرفاً روایتی اسطوره‌ای در نظر گرفت، بلکه باید جنبه حماسی و ملی‌میهنی آن را نیز در نظر داشت. او درباره اجرای نمایش «بستور؛ سپهسالار کوچک» گفت: به نظر من، این نمایش توانسته است روح حماسی داستان را به‌خوبی به مخاطب امروز منتقل کند و نشان دهد که دفاع از وطن و ایستادگی برای آن تا چه اندازه اهمیت دارد و حتی یک نوجوان نیز می‌تواند از عهده چنین مسئولیتی برآید.
صابونچی در ادامه، ظرفیت شخصیت بستور برای برقراری ارتباط با مخاطب کودک و نوجوان را مورد توجه قرار داد و گفت: بستور می‌تواند به‌عنوان شخصیتی معرفی شود که دغدغه حفظ نام خانواده و سرزمین خود را دارد. این ویژگی‌ها می‌توانند او را به شخصیتی قابل توجه برای کودکان و نوجوانان امروز تبدیل کنند.
او با اشاره به کم‌توجهی تاریخی ادبیات ایران به مخاطب کودک و نوجوان افزود: ادبیات ایران در گذشته عمدتاً ادبیات بزرگسالان بوده و آثار اختصاصی کمتری برای کودکان و نوجوانان تولید می‌شده است. از این رو، امروز می‌توان از ظرفیت شخصیت‌هایی مانند بستور استفاده کرد و آن‌ها را به نسل جدید معرفی کرد.
این نویسنده و پژوهشگر در عین حال، بازآفرینی چنین شخصیت‌هایی را نیازمند توجه به دغدغه‌های امروز کودکان و نوجوانان دانست و بر ضرورت بررسی نسبت روایت‌های کهن با ملاحظات معاصر درباره حقوق کودک تأکید کرد.
او در این‌باره توضیح داد: باید تلاش کنیم شخصیت‌های اساطیری را برای کودکان و نوجوانان قابل فهم‌تر کنیم و آن‌ها را با نیازها و دغدغه‌های امروز مخاطب پیوند دهیم. از سوی دیگر، باید بررسی کنیم که برخی از این روایت‌ها و ماجراها تا چه اندازه با اصول و ضوابط امروزی حقوق کودک سازگارند. برای مثال، باید پرسید آیا پرداختن به شخصیتی مانند بستور، کودک و نوجوان را بیش از اندازه درگیر موضوع جنگ نمی‌کند؟
صابونچی با تأکید بر ضرورت بررسی این مسائل با کمک کارشناسان حوزه تربیت کودک، مشاوران و روان‌شناسان افزود: می‌توان این روایت‌ها را با شرایط و نیازهای امروز هماهنگ کرد و حتی شخصیت‌هایی متناسب با دغدغه‌های نسل جدید از دل آن‌ها بیرون آورد. به اعتقاد من، شخصیت‌هایی که کمتر درباره آن‌ها کار شده و حساسیت‌های کمتری پیرامونشان وجود دارد، ظرفیت بیشتری برای بازتاب‌دادن نیازها و دغدغه‌های امروزی نوجوانان دارند.
این پژوهشگر همچنین با اشاره به سرعت تغییرهای اجتماعی و ارتباطی، بازنویسی و بازروایی آثار کهن را متناسب با شرایط هر دوره ضروری دانست. او با اشاره به اینکه کتاب «بستور» نوشته مهرداد بهار، بازروایی داستان در زمانه خود نویسنده بوده است، گفت: تغییرات سال‌های اخیر، به‌ویژه در پی گسترش فضای مجازی و هوشمندشدن ارتباطات، نگاه کودکان و نوجوانان به جهان و نیازهای آن‌ها را تغییر داده است. بنابراین، لازم است متناسب با ویژگی‌ها و شرایط هر دوره، روایت‌های تازه‌ای ارائه شود.
صابونچی با اشاره به اجرای نمایش «بستور؛ سپهسالار کوچک» افزود: به نظر من، در این اجرا تلاش شده است با کمک کارگردان، نقال و نویسنده، روایت با ویژگی‌ها، نیازها، دغدغه‌ها و شرایط کودکان و نوجوانان امروز همراه‌تر شود.
او بار دیگر بر ضرورت توجه جدی به حقوق کودک و نوجوان تأکید کرد و گفت: امروز می‌دانیم که حتی کوچک‌ترین کلام یا برخورد ما می‌تواند تأثیرات منفی بر کودک و نوجوان بگذارد و آثار آن تا سال‌ها باقی بماند. از این رو، نیاز داریم بسیاری از روایت‌ها و داستان‌ها را متناسب با مخاطب امروز از نو بنویسیم. ارزش کتاب «بستور» مهرداد بهار محفوظ است، اما این ارزش به معنای آن نیست که دیگران نباید دوباره به سراغ آن بروند و روایت را از منظر نیازهای امروز بازبینی کنند.
این نویسنده با اشاره به تجربه احسان یارشاطر در نگارش اثری در جوانی برای نوجوانان گفت: امروز زمان آن رسیده است که روایت‌های کهن متناسب با نگاه و نیازهای جوامع معاصر بازآفرینی شوند. این بازآفرینی می‌تواند در زبان، شیوه روایت و چگونگی پرداختن به داستان صورت بگیرد.
صابونچی در ادامه، درباره چگونگی حفظ هویت اسطوره‌ای و فرهنگی داستان‌ها در فرایند بازآفرینی گفت: هرچه بتوانیم ارتباطی صمیمانه‌تر و سرگرم‌کننده‌تر میان کودکان و نوجوانان با جهان گذشته برقرار کنیم، می‌توانیم هویت فرهنگی را عمیق‌تر به آن‌ها انتقال دهیم. در لایه‌های زیرین روایت‌های کهن، می‌توان الگوهای زیستی، عناصر فرهنگی، ارزش‌ها، هنجارها و آیین‌های یک ملت را شناخت و آن‌ها را به‌صورت غیرمستقیم به نسل جدید منتقل کرد.
او ارزش شاهنامه را تنها در روایت دوره‌های تاریخی نانوشته ندانست و تأکید کرد: اهمیت شاهنامه در این است که توانسته فرهنگ و هویت ایرانی را در لایه‌های زیرین خود حفظ کند. ما نیز می‌توانیم با شناخت درست مفاهیم نهفته در داستان‌ها و روایت‌های کهن و انتقال آن‌ها از طریق قصه و داستان، نقش خود را در حفظ این میراث ایفا کنیم.
به گفته این پژوهشگر، ممکن است در بازآفرینی یک روایت، تغییراتی در ظاهر و شیوه پرداخت آن ایجاد شود، اما باید مراقب بود که ساختار فرهنگ ایرانی از میان نرود. او با اشاره به داستان بستور، دفاع از خانواده و سرزمین و ایستادگی بر ارزش‌هایی را که گذشتگان پذیرفته‌اند و با زندگی امروز نیز مغایرتی ندارند، از مهم‌ترین مفاهیم این روایت دانست.
صابونچی در توضیح نقش این مفاهیم در مواجهه مخاطب با نمایش گفت: ممکن است در نگاه نخست، مخاطب با نمایشی سرگرم‌کننده برای کودک روبه‌رو باشد، اما این داستان می‌تواند او را به پرسشی عمیق‌تر برساند: وقتی پدر از دست رفته است، چه کسی قرار است پرچمی را که او در دست داشته، به دست بگیرد؟
او در پایان تأکید کرد که نویسندگان و کارگردانان، پیش از پرداختن به ظاهر اثر و عناصر سرگرم‌کننده و جذاب آن، باید مفاهیم نهفته در روایت را شناسایی کنند و دریابند که داستان بر کدام بخش از فرهنگ و هویت تأکید دارد. به اعتقاد او، این مفاهیم باید با ایجاد رابطه‌ای صمیمانه میان کودک و نوجوان و اثر، به‌آرامی و با ملایمت به مخاطب منتقل شوند.
یادآوری می‌شود نمایش «بستور، سپهسالار کوچک» هر روز به جز روزهای شنبه ساعت ۱۷ در مرکز تولید تئاتر و تئاتر عروسکی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اجرا می‌شود.
