به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون، نشست تخصصی «چگونه علم در ایران به ابزاری برای استقلال و تمدن‌سازی تبدیل شده است؟» روز سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵، به میزبانی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان یزد و در بستر برخط برگزار شد.
در این نشست، بی‌بی‌فاطمه حقیرالسادات، پژوهش‌گر حوزه فناوری‌های نوین و نانوبیوتکنولوژی، با اشاره به اهمیت نقش علم و فناوری در پیشرفت کشور، درباره ضرورت آشنایی کودکان و نوجوانان با ظرفیت‌های علمی ایران، معرفی الگوهای موفق و تقویت ارتباط میان هویت فرهنگی و دستاوردهای علمی سخن گفت.
او با تأکید بر این‌که شناخت گذشته و آگاهی از توانایی‌های امروز می‌تواند در شکل‌گیری نگاه نسل جوان به آینده مؤثر باشد، بیان کرد: کودکان و نوجوانان باید با زبان قابل فهم و متناسب با سن خود با مسیر پیشرفت علمی، تلاش پژوهشگران و نمونه‌های موفق فعالیت‌های علمی آشنا شوند تا بتوانند جایگاه دانش و فناوری را در زندگی فردی و اجتماعی بهتر درک کنند.
ضرورت روایت دستاوردهای علمی به زبان کودکان
حقیرالسادات در ادامه، معرفی دستاوردهای علمی و فناوری را یکی از راه‌های تقویت انگیزه و خودباوری در نسل جدید دانست و بر اهمیت ارائه این موضوع‌ها با شیوه‌های جذاب، ملموس و قابل درک برای کودکان و نوجوانان تأکید کرد.
به گفته او، معرفی پژوهشگران، مخترعان و افرادی که با پشتکار و خلاقیت به دستاوردهای علمی رسیده‌اند، می‌تواند زمینه آشنایی کودکان با مسیر واقعی موفقیت را فراهم کند. در این مسیر، تنها بیان نتیجه نهایی کافی نیست؛ بلکه باید تلاش، تجربه، پرسشگری، آزمون و خطا و پشتکار افرادی که در شکل‌گیری یک دستاورد نقش داشته‌اند نیز برای مخاطبان نوجوان روایت شود.
او همچنین بر ضرورت معرفی حوزه‌هایی مانند نانوفناوری، پزشکی، سلول‌های بنیادی و فناوری‌های فضایی تأکید کرد و آشنایی با کاربردهای این دانش‌ها را فرصتی برای شناخت ظرفیت‌های علمی کشور و گسترش علاقه کودکان به یادگیری و پژوهش دانست.
کانون؛ بستری برای تجربه و یادگیری خلاقانه
این پژوهش‌گر با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و تربیتی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، نقش فعالیت‌های خلاقانه و تجربه‌محور را در آموزش غیررسمی مهم ارزیابی کرد.
بر اساس دیدگاه‌های مطرح‌شده در این نشست، مراکز فرهنگی‌هنری کانون می‌توانند با بهره‌گیری از فعالیت‌های علمی، کارگاه‌های عملی، برنامه‌های پژوهش‌محور و ارتباط با مراکز تخصصی، زمینه‌ای فراهم کنند تا کودکان و نوجوانان به‌جای دریافت صرف اطلاعات، فرصت مشاهده، پرسشگری، تجربه و کشف داشته باشند.
بازدید از آزمایشگاه‌ها، مراکز علمی، شرکت‌های دانش‌بنیان و آشنایی مستقیم با فعالیت پژوهشگران نیز از جمله راهکارهایی بود که در این زمینه مورد توجه قرار گرفت. چنین تجربه‌هایی می‌تواند مفاهیم علمی را از فضای کتاب و آموزش نظری فراتر ببرد و به درک کاربرد دانش در زندگی روزمره کمک کند.
هویت ایرانی؛ پیوند میان گذشته و آینده
حقیرالسادات در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت هویت تاریخی و فرهنگی در کنار آموزش علم پرداخت و بر لزوم آشنایی کودکان و نوجوانان با زبان فارسی، میراث فرهنگی و تاریخی ایران و ظرفیت‌های متنوع فرهنگی و بومی کشور تأکید کرد.
از نگاه او، معرفی تاریخ و فرهنگ ایران زمانی می‌تواند برای نسل جدید اثربخش باشد که با نیازها، پرسش‌ها و تجربه‌های امروز کودکان ارتباط پیدا کند. پیوند دادن میراث گذشته با دستاوردهای علمی و فناوری معاصر، به کودکان کمک می‌کند تصویری پیوسته از گذشته، حال و آینده کشور به دست آورند.
او همچنین بر ضرورت توجه به تنوع فرهنگی و ظرفیت‌های محلی تأکید کرد و آشنایی با دانشمندان، آثار تاریخی، توانمندی‌های علمی و تجربه‌های موفق در مناطق مختلف کشور را فرصتی برای تقویت شناخت و تعلق فرهنگی دانست.
علم؛ از خودباوری تا تولید و استقلال
این پژوهش‌گر در ادامه، با اشاره به نقش دانش در توسعه کشور، بر اهمیت تبدیل یافته‌های علمی به فناوری، محصول و خدمات کاربردی تأکید کرد. به گفته او، آموزش علم زمانی می‌تواند تأثیر ملموس‌تری بر زندگی جامعه داشته باشد که ارتباط میان پژوهش، تولید و حل مسائل واقعی نیز برای نسل جوان روشن شود.
در این چارچوب، معرفی نمونه‌هایی از فعالیت‌های پژوهشی و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند به کودکان و نوجوانان نشان دهد که دانش فقط مجموعه‌ای از اطلاعات نظری نیست، بلکه ابزاری برای شناخت مسائل، ارائه راه‌حل و ایجاد فرصت‌های تازه در جامعه به شمار می‌رود.
حقیرالسادات همچنین بر اهمیت تقویت روحیه پرسشگری، خلاقیت، مسئولیت‌پذیری و مهارت حل مسئله تأکید کرد و این توانایی‌ها را از نیازهای مهم نسل آینده دانست.
آموزش مهارت‌های زندگی و کارآفرینی به نسل جدید
از دیگر محورهای این نشست، توجه به مهارت‌آموزی و آماده‌سازی کودکان و نوجوانان برای مواجهه با مسائل زندگی و دنیای کار بود. در این بخش، بر ضرورت فراهم‌کردن فرصت‌هایی برای فعالیت عملی، کار گروهی، تجربه مسئولیت و آشنایی با فرایند شکل‌گیری ایده تا تولید محصول تأکید شد.
آشنایی با مسیر فعالیت کارآفرینان و پژوهشگران، تجربه ساخت و آزمودن ایده‌ها و یادگیری از اشتباه‌ها می‌تواند به کودکان کمک کند تا در کنار دانش نظری، مهارت‌های لازم برای مشارکت مؤثر در جامعه را نیز به دست آورند.
در این نگاه، مراکز فرهنگی و تربیتی می‌توانند با ایجاد محیطی امن برای تجربه و خلاقیت، زمینه شکوفایی استعدادها و شناسایی علاقه‌های کودکان و نوجوانان را فراهم کنند.
روایت واقع‌بینانه پیشرفت و تقویت امید
حقیرالسادات در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت روایت دقیق و واقع‌بینانه دستاوردهای علمی تأکید کرد. بر این اساس، معرفی پیشرفت‌ها باید همراه با بیان مسیر رسیدن به آن‌ها، دشواری‌ها، تلاش‌های گروهی و نقش یادگیری مستمر باشد تا کودکان و نوجوانان بتوانند تصویری روشن و قابل اتکا از پیشرفت علمی به دست آورند.
او همچنین بر اهمیت هماهنگی میان خانواده‌ها، مربیان، رسانه‌ها و نهادهای آموزشی و فرهنگی در معرفی دستاوردهای علمی و تربیت نسل آینده تأکید کرد. هم‌افزایی این مجموعه‌ها می‌تواند به شکل‌گیری فضایی کمک کند که در آن پرسشگری، یادگیری، خلاقیت و امید به آینده تقویت شود.
برگزاری بازدیدهای علمی، روایت تجربه‌های واقعی پژوهشگران، استفاده از روش‌های تعاملی و فراهم‌کردن فرصت مشارکت فعال کودکان و نوجوانان از جمله راهکارهایی است که می‌تواند ارتباط آنان با علم و فناوری را عمیق‌تر کند.
نشست «چگونه علم در ایران به ابزاری برای استقلال و تمدن‌سازی تبدیل شده است؟» در چارچوب برنامه‌های هفته ملی کودک برگزار شد؛ هفته‌ای که از ۱۵ تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵ با شعار «لبخند کودکان، الفبای وطن» دنبال شد و بر اهمیت توجه به نیازها، توانایی‌ها و آینده کودکان و نوجوانان تأکید داشت.
