کمال گلمرادیدر گفتوگوی پیش رو، فروهر معدنی، مدیرکل آفرینشهای فرهنگی کانون پرورش فکری، ضمن تشریح راهبردهای نوین این نهاد در حوزههای «کانونیاران» و «طرح بازیکا»، از ضرورتهای تحول در نظام تربیتی مراکز سخن میگوید.
کانون پرورش فکری از یک نهاد «برنامهمحور» به یک پایگاه «اثرگذار تربیتی و هویتی» در محلهها تبدیل میشود، این محور اصلی گفتوگو با فروهر مدنی، مدیرکل آفرینشهای فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است.
او در این گفتوگو، ضمنِ تشریح جزییات طرح ملی «بازیکا» و دیگر برنامههای جدید کانون برای تابستان، از نقشه راه کانون برای توانمندسازی نوجوانان در مسیر ساخت «ایران قوی» سخن میگوید؛ رویکردی که در آن هر مرکز، به قطب فرهنگی محله خود بدل خواهد شد.
یکی از دغدغههای اصلی در حوزه فعالیتهای کانون، تداوم و پایداری است. بفرمایید راهبرد کانون برای استمرار فعالیتهای کانونیاران و تقویت باشگاههای فعال در مراکز کانون چیست؟
کانونیاران و باشگاههای تخصصی، بازوان توانمند مراکز کانون هستند. ما تلاش میکنیم نقش آنان از مشارکت صرف در اجرای برنامهها، فراتر رفته و به نقشآفرینی در «طراحی، ایدهپردازی و هدایت فعالیتها» ارتقا یابد. استمرار این جریان، نیازمند ایجاد حس تعلق، مسئولیتپذیری و فرصت تجربه برای اعضاست. در همین زمینه، ساماندهی شبکه کانونیاران در سراسر کشور، برگزاری نشستهای آموزشی، تعریف مأموریتهای مشخص، و تقویت باشگاههای کتابخوانی، قصهگویی، بازی و محیطزیست در دستور کار قرار گرفته است. تلاش ما این است که هر عضو مستعد، مسیری روشن برای رشد و ایفای نقش داشته باشد و فعالیت این باشگاهها به بخشی جداییناپذیر از هویت مراکز تبدیل شود.
در میان برنامههای جدید، نام «طرح بازیکا» به چشم میخورد که بسیار هیجانانگیز است. ماهیت این طرح، اهداف اصلی و تأثیر آن بر تجربه کودکان را چگونه ارزیابی میکنید؟
طرح ملی «بازیکا» همزمان با برنامههای تابستانی در سراسر کشور در حال اجراست. هدف این طرح، ترویج بازیهای ساده، خلاقانه و هدفمند، و تقویت مهارتهای فردی و اجتماعی است. ما با رویکرد «بازیوارسازی»، به دنبال احیا و بهروزرسانی بازیهای بومی و محلی و پیوند آنها با کتاب و فعالیتهای فرهنگی هستیم. در این طرح، مربیان با طراحی «ساعت بازی» در دو نوبت صبح و عصر، فضایی شاد و تعاملی ایجاد میکنند تا ضمن تقویت خلاقیت، کار گروهی و حل مسئله، تجربهای متفاوت از یادگیری رقم بخورد. لازم به ذکر است که شرکت در این برنامه برای تمامی کودکان، نوجوانان و خانوادهها رایگان است و هدف غایی ما، تبدیل بازی به ابزاری برای رشد شخصیت و افزایش نشاط اجتماعی است.
ما شاهد حرکت کانون از یک مدل صرفاً «برنامهمحور» به سمت یک مدل «اثرگذار در حوزه تربیتی» هستیم. مراکز کانون چگونه میتوانند این گذار را تجربه کنند و چه برنامههای کلانی برای این تحول در نظر گرفته شده است؟
موفقیت یک مرکز را دیگر تنها با آمار مخاطبان نمیسنجیم؛ بلکه معیار اصلی، میزان تأثیرگذاری بر رشد فکری، فرهنگی و هویت اجتماعی کودک است. امروز مراکز کانون، «پایگاه فرهنگی محله» هستند. مسئول مرکز، تنها مسئول اعضای خود نیست، بلکه باید برای تمامی کودکان و نوجوانان شهرش برنامهریزی کند. تحقق این هدف نیازمند همافزایی است؛ تعامل با خانوادهها، گروههای مردمی و جهادی، تقویت باشگاههای تخصصی، تولیدات رسانهای و فعالیتهای مسئلهمحور، از ارکان این تحول هستند. مرکز کانون باید در بوم جغرافیایی خود، یک مرجع اثرگذار باشد.
با توجه به شعار تابستانی امسال، چه برنامههایی برای بهرهمندی کودکان پیشبینی شده است؟ رویکرد کلی شما برای این فصل چیست؟
تابستان فرصتی طلایی برای کشف استعدادهاست. امسال برنامههای ما با شعار «میمانیم، میخوانیم، میسازیم» و با تأکید بر فعالیتهای کتابمحور و پویشهای فرهنگی طراحی شده است. ما معتقدیم «ایران قوی» با «نوجوان قوی» ساخته میشود. در ذیل چتر بزرگ «برای ایران؛ میمانیم، میخوانیم، میسازیم»، هر عضو کانون، معمار «مأموریت شخصی» خود خواهد بود. برای مثال، صرفهجویی در مصرف آب و انرژی را به عنوان یک جهاد عملی تعریف کردهایم. رویکرد کلی کانون در این فصل، غنیسازی اوقات فراغت با رویکردی «تربیتمحور، خانوادهمدار و هویتبخش» است.
به عنوان مدیرکل آفرینشهای فرهنگی، توصیه شما به مربیان تازهوارد کانون چیست؟
مربیان، مهمترین سرمایه کانون هستند. توصیه من مطالعه مستمر، بهویژه در حوزهی تعلیم و تربیت و کتب دینی است تا مربی به یک منظومه تربیتی منسجم دست یابد. خلاقیت را محور کار خود قرار دهید و تفاوت نیازهای مخاطب را بشناسید؛ نوجوان امروز بیش از هر چیز، به دنبال «فاعلیت» و «نقشآفرینی» است. همچنین، حضور هوشمندانه در فضای مجازی و بهرهگیری از تجربه پیشکسوتان برای انتقال مفاهیم تربیتی و تقویت هویت فرهنگی، از ضرورتهای اجتنابناپذیر برای مربیان نسل جدید است.
