همزمان با رویداد نجومی «شهاب باران برساوشی» مراکز فرهنگیهنری کانون پرورش فکری در سراسر کشور با همکاری کانون علوم و فناوریهای نوین ایران (کافنا)، میزبان کودکان، نوجوانان و خانوادههای علاقهمند به شگفتیهای آسمان بودند.
به گزارش ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل کانون، این برنامهها که در قالب پویش ملی «نامهای از آسمان» و با شعار «چراغی کمتر، آسمانی پرستارهتر، آیندهای روشنتر» برگزار شد، علم نجوم را با هنر، ادبیات و تفکر پژوهشی پیوند زد.
بارش برساوشی چیست؟
بارش شهابی برساوشی یکی از پرفروغترین و منظمترین بارشهای شهابی سالانه است که از اواخر تیر تا اوایل شهریور فعال بوده و در شبهای ۲۱ و ۲۲ مرداد ۱۴۰۵ به اوج بازدهی خود میرسد.
منشأ این پدیده، ذرات و خردهمواد بهجامانده از دنبالهدار «سوییفتـتاتل» است و با برخورد این ذرات میکروسکوپی با سرعت بالا به جو زمین و سوختن آنها، خطوط نورانی زیبایی در پهنه آسمان ایجاد میشود که از دید ناظر زمینی، گویی از سمت صورت فلکی «برساوش» گسیل میشوند.
ویژگی منحصربهفرد این رویداد، بینیازی آن از ابزار پیچیده رصدی است؛ به طوری که چشم غیرمسلح در آسمانی تاریک، بهترین ابزار برای تماشای این رویداد بهشمار میرود.
پویش ملی «نامهای از آسمان» خطاب به شهدای کودک میناب
کانون علوم و فناوریهای نوین ایران (کافنا) با طراحی پویش «نامهای از آسمان»، برنامهای کشوری برای فعالیتهای نجومی تابستان امسال تعریف کرد. این پویش علاوه بر ترویج سواد نجومی و آموزش جهتیابی و شناخت صورتهای فلکی، بر دو محور عمده تمرکز داشت؛ نخست، آگاهیبخشی در خصوص «آلودگی نوری» و لزوم کاهش روشناییهای غیرضروری برای حفظ طبیعت شب؛ و دوم، ایجاد فرصتی برای احساسیترین و خلاقانهترین بخش برنامه، یعنی نوشتن «نامهای از آسمان» خطاب به کودکان و نوجوانان شهید مدرسه شجره طیبه میناب. در این مسیر، رصد ستارگان به محوری برای پرورش قلم، نقاشی و ثبت تجربه علمی تبدیل شد.
قصه شهابسنگها و ادبیات نجومی در گزبرخوار و برگزاری اردو و برنامه علمی در باغبادران و دهاقان
دختران کودک و نوجوان مرکز گز برخوار استان اصفهان همزمان با رصد بارش شهابی، در برنامهای با محوریت خلاقیت ادبی و هنری شرکت کردند.
معرفی کتاب «ماه من، ماه ما»، کارگاه ساخت کاردستی خلاق شهابها، نقاشی پهنه آسمان و نگارش متنهای ادبی و داستانهای کوتاه از زبان شهابسنگی که به زمین آمده، از جمله فعالیتهای اجرا شده در این مرکز بود.
مراکز باغبادران و دهاقان استان اصفهان نیز پویش ملی اردوی علمی،پژوهشی رصد بارش شهابی «برساوشی» را با حضور کودکان، نوجوانان و خانوادهها برگزار کردند. در مرکز باغبادران، ۲۵ عضو پسر همراه با مادرانشان در اردوگاه چتر نیلی از برنامههایی نظیر آموزش صورتهای فلکی، قصهگویی و بازیهای شبانه بهره بردند.
همزمان، در مرکز دهاقان، اعضای کلاس نجوم در تپهی برباده به رصد اجرام عمیق آسمان، کار با نرمافزار و عکاسی نجومی با گوشی موبایل پرداختند.
اجرای سه شب رصد در ایلام
مرکز نجوم و رصدخانه کانون استان ایلام با همکاری «کافنا»، ویژهبرنامهای را در سه شب متوالی از ۲۱ تا ۲۳ مرداد در پارک جنگلی چغاسبز و مرکز نجوم برگزار کرد.
در این شبنشینی علمی که از ساعت ۲۱ تا پاسی از شب با استقبال خانوادهها ادامه داشت، شرکتکنندگان علاوه بر تماشای بارش شهابی، با تلسکوپهای حرفهای به رصد سیاره زحل و حلقههای آن پرداختند.
آزمایشهای علمی هیجانانگیز، نمایش فیلم در آسماننما، کارگاه قصهگویی علمی و برپایی ایستگاه نقاشی و ادبی با موضوع کشف سیارک به نام شهدای میناب، از دیگر بخشهای این رویداد در ایلام بود.
شبنشینی فضایی نوجوانان بیرجندی
نوجوانان پسر بیرجندی از استان خراسان جنوبی نیز در قالب رویدادی با عنوان «شبنشینی فضایی» این فعالیت را تجربه کردند.
این برنامه رصدی و اردویی از ساعت ۱۷ روز ۲۲ مرداد تا ساعت ۷ صبح روز بعد در محل رصدخانه دکتر مجتهدی بیرجند برگزار شد.
نوجوانان در این برنامه یک شب کامل زیر آسمان شب داشتند و ضمن آموزشهای تخصصی نجوم و رصد شهابها، تزندگی گروهی در دل طبیعت و گفتوگوهای علمی درباره آینده را نیز تجربه کردند.
عکاسی و رصد تجهیزاتی منطقه سیساب
برنامه رصدی کانون خراسان شمالی نیز با همکاری دفتر خدمات گردشگری پارس در فضای باز منطقه سیساب برگزار شد.
این رویداد شامل کارگاههای تخصصی آموزش کار با تلسکوپ در سه سطح، جهتیابی با ستارگان و آموزش تکنیکهای عکاسی از آسمان شب با گوشی تلفن همراه بود.
اعضای کانون این استان در این برنامه علاوه بر رصد شهابهای برساوشی، سیارات زحل و زهره را از پشت چشمی تلسکوپ دیدند.
ثبت ۴۰ شهاب درخشان در اردوی شبانه آرادان و اجرای ویپه برنامه در شهمیرزاد
در مرکز فرهنگیهنری کانون شهرستان آرادان استان سمنان، نیز رویدادی با عنوان «جذابترین ۲۴ ساعت نجومی قرن» در قالب اردوی شبانه برگزار شد؛ معصومه اسلامدوست، سرپرست مرکز آرادان، با اشاره به حضور دوشادوش والدین در کنار فرزندان، این رویداد را گامی مؤثر در تقویت تعامل خانواده و کانون دانست.
در طول این شب، اعضا و خانوادهها موفق به مشاهدهی مستقیم و ثبت بیش از ۴۰ شهاب درخشان در آسمان منطقه شدند.
مرکز فرهنگیهنری کانون شهمیرزاد استان سمنان نیز با برگزاری ویژهبرنامهای ترکیبی از علوم و هنر، میزبان خانوادهها و اعضای کودک و نوجوان بود تا تجربهای ملموس از شگفتیهای کیهانی را برای آنان رقم بزند.
این رویداد علمی، هنری با هدایت «علی علائی»، مربی نجوم کانون، و مدیریت «سمانه شجاعی»، مربی مسئول مرکز، با هدف ترویج دانش نجوم و ایجاد پیوند میان خانوادهها و فعالیتهای علمی برگزار شد.
در نخستین مرحله، پس از ارائه توضیحهای علمی جامع و نمایش تصاویری از پدیده بارش شهابی جهت ایجاد پیشزمینه ذهنی، شرکتکنندگان به بخش هنری هدایت شدند.
در این کارگاه، کودکان و نوجوانان با بهرهگیری از قدرت تخیل خود، زیباییهای آسمان را بر روی کاغذ کشیدند و در پایان، ۵ اثر برتر از نظر خلاقیت در مفاهیم نجومی، برای تجلیل ویژه انتخاب شدند.
در مرحله پایانی، شرکتکنندگان در فضای باز و زیر آسمان شب، به رصد میدانی پرداختند. در این بخش، مربیان با تأکید بر این نکته که برای تماشای عظمت هستی، نیازی به ابزارهای پیچیده نیست، به مخاطبان آموزش دادند که چگونه میتوان با چشم غیرمسلح، شگفتیهای آسمان را تجربه کرد.
بارش شهابی در روستای جونآباد
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان سیستان و بلوچستان با همکاری انجمن نجوم خیام زاهدان، ویژهبرنامه رصد بارش شهابی «برساوشی» را در روستای «جونآباد» (بخش لادیز) را با حضور علاقهمندان برگزار کرد.
این رویداد علمی، آموزشی با هدف شناساندن زیباییهای آسمان شب به کودکان و نوجوانان مجموعهای از کارگاههای تخصصی را شامل میشد.
شرکتکنندگان در کارگاههای متنوعی از جمله «شناخت آسمان» و «عکاسی در آسمان شب» شرکت کردند تا با تکنیکهای ثبت تصاویر کیهانی و شناخت اجرام آسمانی آشنا شوند.
بازدید از «آسماننما» همچنین حضور محمد زاهدآرام، معلم و مربی باسابقه نجوم، به عنوان میهمان ویژه، فرصتی ارزشمند برای انتقال نکتههای تخصصی و تجربههای گرانبهای نجومی به مخاطبان فراهم کرد.
انجمن نجوم خیام زاهدان، که با همت مربی کانون، معصومه میرحسینی و اعضای ارشد در دهه هفتاد پایهگذاری شد و امروز به عنوان یکی از فعالترین کانونهای نجومی کشور، در حال فعالیت است نقش فعالی در اجرای این برنامه داشت.
آموزش در خانه نجوم قزوین
خانه نجوم کانون استان قزوین نیز با پیوستن به پویش «نامهای از آسمان»، مجموعه کارگاههای آموزشی و ترویجی متنوعی را برای گروههای سنی مختلف در دو مرکز خود برگزار کرد تا اعضا با مفاهیم کاهش آلودگی نوری و اصول اولیه رصد آشنا شوند.
شبی برای دوستی با آسمان»، در مرکز آفرینش کرمانشاه
کانون علوم و فناوریهای نوین استان کرمانشاه نیز با برگزاری ویژهبرنامه نجومی بارش شهابی برساوشی، فضایی سرشار از پرسشگری و همدلی را برای نوجوانان و خانوادهها فراهم کرد.
این رویداد روز پنجشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۵ در مجتمع فرهنگی هنری آفرینش از ساعت ۲۰ تا ۲۳ با رویکردی آموزشی و در دو بخش تئوری و عملی برگزار شد.
در بخش نخست، در فضای آرام کافه کتاب مجتمع، کارگاه آموزشی نجوم با تمرکز بر شناخت صور فلکی و اجرام آسمانی اجرا شد.
در این مرحله، شرکتکنندگان از طریق نمایش اسلاید و تصاویر نجومی، با ماهیت پدیده برساوشی و جایگاه ستارگان در آسمان شب آشنا شدند.
در بخش دوم، عملی و رصدی، اعضا و والدین به پشتبام مجتمع منتقل شدند تا با استفاده از تلسکوپهای مستقر در محل، رصد مستقیم اجرام آسمانی و سیاره «زهره» را تجربه کنند.
این بخش با راهنماییهای تخصصی میلاد پروینی، مربی نجوم، فرصتی برای مشاهده جزییات دوردست آسمان فراهم آورد.
علم، شعر و نقالی در مخملکوه خرمآباد
منطقه بومگردی مخملکوه خرمآباد نیز در این ایام، میزبان ویژهبرنامه مرکز علوم و فناوریهای نوین کانون لرستان بود. در این رویداد که با مشارکت پارک علم و فناوری و بنیاد نخبگان این استان برگزار شد، رضا داوری مدیرکل کانون استان با تأکید بر لزوم تقویت روحیه پرسشگری در کودکان، رصد آسمان را راهی برای ورود به دنیای دانش دانست.
این شب رصدی با آموزش صورتهای فلکی، رصد سیاره زحل، و اجرای فعالیتهای فرهنگیهنری مانند نقالی، شعرخوانی و نمایش عروسکی با محتوای نجومی همراه بود.
سفر خیالانگیز به فضا همراه با سفالگری در یلآباد
مرکز فرهنگیهنری یلآباد از توابع شهرستان ساوه استان مرکزی نیز برنامهای تلفیقی از علم و هنر را برای اعضای پسر خود به اجرا گذاشت.
فرشته کرمی، مربیمسئول مرکز، در گام نخست به تشریح علمی دنبالهدار سوییفتتاتل و چگونگی ایجاد شهابها پرداخت. در بخش دوم برنامه، اعضا در کارگاه سفالگری حاضر شده و با ساخت دستسازهها و فضانوردهای گلِی، به آسمان سفر کردند.
