به گزارش ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل کانون، نشست «آشنایی با کودکان با آسیب بینایی» از سلسله نشستهای آموزشی «کانون فراگیر و آشنایی با کودکان دارای آسیبهای بینایی، شنوایی و ذهنی» روز شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ به صورت برخط برگزار شد.
این نشست با حضور فاطمه کاظمی، مدرس کارگاههای تخصصی آموزش دانشآموزان با آسیب بینایی استان مرکزی، با ۳۱ سال سابقه تدریس در حوزه دانشآموزان با نیازهای ویژه و دبیر تخصصی دانشآموزان با آسیب بینایی برگزار شد.
این سلسله نشستها با همکاری ادارهکل آموزش و پژوهش و ادارهکل آفرینشهای فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و با هدف توانمندسازی و ارتقای دانش تخصصی همکاران کانون برگزار شده است.
پرهیز از ترحم در ارتباط با کودکان نابینا
کاظمی با اشاره به اهمیت نخستین برخورد با کودک نابینا گفت: در ارتباط با افراد دارای معلولیت باید از هرگونه رفتار ترحمآمیز پرهیز کرد و همان برخورد طبیعی و محترمانهای را داشت که با افراد بدون معلولیت داریم.
او افزود: کودکان نابینا به لحن صدا و کودکانی که مقداری بینایی دارند، به زبان بدن نیز حساساند و میتوانند رفتارهای ناشی از دلسوزی و ترحم را تشخیص دهند.
این مدرس با تأکید بر معرفی کامل مربی در نخستین دیدار بیان کرد: مربی باید خود، حوزه فعالیت و برنامهای را که قرار است با کودک داشته باشد، بهطور روشن معرفی کند، چرا که کودک نابینا امکان دریافت برخی اطلاعات دیداری محیط را ندارد.
کاظمی همچنین بر تأثیر رفتار مربی بر دیگر اعضای کانون تأکید کرد و گفت: نوع برخورد مربی با عضو نابینا میتواند الگویی برای دیگر کودکان و نوجوانان باشد و آنان را به برقراری ارتباط طبیعی و صمیمانه با او ترغیب کند.
حضور عضو نابینا در فعالیتهای گروهی
او مشارکت کودکان نابینا در فعالیتهای گروهی را ضروری دانست و افزود: عضو نابینا باید در گروههای مختلف در کنار دیگر اعضا قرار گیرد تا زمینه تعامل، ارتباط نزدیک و ایجاد صمیمیت فراهم شود.
کاظمی شناخت توانمندیهای هر کودک را نیز مهم برشمرد و گفت: برخی از کودکان نابینا در زمینههایی مانند حفظ قرآن، شعرخوانی، شاهنامهخوانی، موسیقی و دیگر فعالیتها توانمند هستند و باید فرصت ارائه این تواناییها برای آنان فراهم شود.
او ادامه داد: حضور این کودکان در برنامههایی مانند نمایش، سرود، مشاعره و فعالیتهای گروهی، علاوه بر تقویت اعتمادبهنفس آنان، سبب میشود دیگر اعضا و خانوادهها نیز توانمندیهای کودک نابینا را بهتر بشناسند.
خانوادهها با امکانات مراکز فراگیر آشنا شوند
این مدرس با اشاره به اهمیت همراهی خانواده کودکان نابینا اظهار کرد: لازم است امکانات، مناسبسازیها، مربیان و فعالیتهای مراکز فراگیر برای خانوادهها تشریح شود تا آنان با اطمینان بیشتری فرزندان خود را برای حضور در این مراکز همراهی کنند.
کاظمی توضیح داد: خانواده باید بداند در فعالیتهایی مانند کتابخوانی، نمایش فیلم یا برنامههای گروهی، شرایط به گونهای فراهم میشود که کودک دارای آسیب بینایی نیز بتواند در کنار دیگر اعضا مشارکت داشته باشد.
او بر ضرورت آگاهیبخشی به خانواده اعضای بدون معلولیت نیز تأکید کرد و گفت: گاهی خانوادهها تصور میکنند حضور یک کودک نابینا موجب میشود تمام توجه مربی به او معطوف شود، در حالی که باید برای آنان توضیح داد که حضور کودکان با نیازهای ویژه در کنار دیگر کودکان، زمینه تعامل و مشارکت اجتماعی را فراهم میکند.
کاظمی پیشنهاد کرد خانواده کودکان نابینا نیز در چنین نشستهایی از تجربههای خود سخن بگویند تا سایر خانوادهها شناخت بیشتری از شرایط این کودکان پیدا کنند و ارتباط میان خانوادهها نیز تقویت شود.
مناسبسازی محیط؛ مقدمه حضور مستقل کودک
این مدرس در بخش دیگری از سخنان خود، مناسبسازی فضای فیزیکی مراکز را از ضرورتهای حضور کودکان نابینا دانست و گفت: پیش از پذیرش عضو دارای آسیب بینایی باید مسیرهای ورود و خروج، رفتوآمد و بخشهای مختلف مرکز بررسی و تا حد امکان برای حرکت ایمن او مناسبسازی شود.
او افزود: در جلسههای نخست، همزمان با شکلگیری ارتباط کودک با مربی و دیگر اعضا، لازم است محیط مرکز نیز به او معرفی شود تا بتواند شناخت مناسبی از فضای پیرامون خود پیدا کند.
کاظمی در ادامه، شیوه همراهی فرد نابینا با راهنمای بینا را به صورت عملی تشریح کرد و درباره نحوه عبور از مسیرهای باریک، درها و پلهها و همچنین هدایت فرد نابینا برای نشستن روی صندلی توضیح داد.
او تأکید کرد: راهنمای بینا نباید فرد نابینا را بدون اطلاع و بدون ایجاد یک نشانه مشخص در محیط رها کند و در هدایت او نیز باید به استقلال و انتخاب فرد توجه داشته باشد.
استفاده از حس لامسه در فعالیتهای کانون
کاظمی با اشاره به اهمیت استفاده از ابزارهای قابل لمس برای کودکان نابینا گفت: میتوان در فعالیتهای کانون از سازههای گِلی، ماکتها، نقشههای برجسته و ابزارهای مشابه استفاده کرد و خود کودک نابینا را نیز در ساخت آنها مشارکت داد.
او با بیان نمونههایی از تجربه آموزشی خود توضیح داد که مفاهیمی مانند نقشه، کوه، دریا و برخی شکلها را میتوان از طریق برجستهسازی و لمس برای کودک قابل درکتر کرد.
این مدرس همچنین بر مشارکت کودک نابینا در ساخت ماکتها و دیگر فعالیتهای هنری و خلاق تأکید کرد و افزود: این مشارکت هم به افزایش اعتمادبهنفس کودک کمک میکند و هم تعامل او با مربی و سایر اعضا را افزایش میدهد.
آشنایی مربیان با خط بریل
بخش پایانی این نشست به معرفی مقدماتی خط بریل و برخی ابزارهای آموزشی کودکان نابینا اختصاص داشت.
کاظمی ضمن معرفی لوح و قلم بریل و ابزارهای برجستهسازی، درباره ساختار ششنقطهای خط بریل و تفاوت جهت نوشتن و خواندن آن توضیح داد.
او یادگیری خط بریل را برای مربیانی که بهطور مستقیم با اعضای نابینا فعالیت میکنند، مفید دانست و گفت: آشنایی مربی با خواندن و نوشتن بریل میتواند در استفاده از کتابهای ویژه کودکان نابینا، رفع برخی اشکالها و همراهی بهتر با آنان مؤثر باشد.
مدرس نشست «آشنایی با کودکان با آسیب بینایی» در پایان ابراز امیدواری کرد امکان برگزاری دورههای حضوری آموزش خط بریل برای مربیان فراهم شود تا آموزش همراه با تمرین و رفع اشکال انجام شود.
