طرح "سیمرغ قصه‌های ایران"  در جست‌وجوی راویان از یاد رفته

حاصل اجرای طرح «سیمرغ قصه‌های مردم ایران» چاپ قصه‌های بومی و محلی مناطق مختلف ایران در قالب دو نوع کتاب است.

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، «سیمرغ قصه‌های مردم ایران» طرحی ملی برای جمع‌آوری و بازنویسی داستان‌های قدیمی مناطق مختلف، و ثبت قصه‌های شفاهی با گویش بومی است که از سال 1379 طراحی آن در کانون آغاز شده و از سال 1388 به مرحله‌ی اجرا و گردآوری قصه‌های استان‌های مختلف ایران رسیده است.
اسدالله شکرانه مسوول اجرای این طرح در گفت‌و‌گو با ویژه‌نامه‌ی تخصصی شانزدهمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی بیان داشت: به زودی شاهد چاپ دو نوع کتاب که حاصل عملی کردن طرح سیمرغ در استان‌ها است خواهیم بود.
مسوول طرح "سیمرغ قصه‌های ایران" در ادامه افزوده است: مرحله‌ی اول کار یعنی جمع‌آوری قصه‌ها از مناطق مختلف تمام شده و فایل‌های صوتی و نوشتاری داستان‌ها از تمام استان‌ها به دست ما رسیده است.
 به گفته‌ی وی در سال گذشته سیزده جلد مقدماتی یا همان ماکت کار به گویش یزدی، شیرازی، گیلکی و امسال هم دو قصه از گویش لری فارسانی از حوزه چهارمحال و بختیاری آماده شده است.
شکرانه همچنین‌ افزوده است: در حال حاضر شانزده قصه غربال‌گری شده که هرکدام در یک کتاب، همراه با یک لوح فشرده حاوی تصویر و صوت راوی اصلی قصه با گویش و لهجه‌ی محلی منتشر می‌شود و یک مجموعه هم روایت‌شناسی قصه‌هاست که همه‌ی داستان‌های مربوط به یک موضوع خاص، در یک کتاب گردآوری خواهد شد.
وی در توضیح روند اجرای طرح گفته است: سیمرغ قصه‌‌های مردم ایران، مجموعه‌ی قصه‌هایی به زبان و لهجه‌ی راویان بومی است که قصه‌های شفاهی منطقه‌ی خودشان را روایت می‌کنند.
وی گنجینه‌ی گویش‌های مختلف راویان قصه‌ها را دارای قابلیتی بالا در گسترش فرهنگ قصه‌گویی در کشور عنوان کرده است و بیان داشته: پروژه علمی و پژوهشی سیمرغ به منظور تهیه‌ی آرشیو مستندی از همه‌ی قصه‌ها و افسانه‌های کهن ایرانی در کانون طراحی شده است.
شکرانه با اشاره به این‌که، این طرح علمی و پژوهشی نه ‌تنها برای کودکان و نوجوانان قابل استفاده است گفته است:اجرای طرح سیمرغ می‌تواند حرکت خوبی برای آشنایی هرچه بیشتر مربیان کانون با قصه‌های بومی و محلی منطقه‌شان باشد.
این ویژه‌نامه همچنین به نقل از شکرانه در خصوص معیار انتخاب قصه‌ها آورده است: اولین معیار ما برای انتخاب قصه‌ها این است که هر داستانی حتما یک راوی بومی داشته و به عنوان قصه‌ی بومی در منطقه مورد پذیرش عموم مردم قرار داشته باشد. علاوه ‌بر این، قصه‌هایی که برای طرح سیمرغ انتخاب شدند، از نظر بسامد، بیش‌ترین قصه‌ای بودند که در منطقه تکرار می‌شد. همچنین نحوه‌ی قصه‌گویی راوی‌ها و تعداد واژگانی که استفاده می‌کردند،از جنبه‌ی زیبایی‌شناسی قصه‌گویی اهمیت دارد، که در موقع انتخاب، مد نظر قرار می‌گیرد.
در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو آمده است: در انتخاب قصه‌های مناطق و استان‌های مختلف از مربیان کانون کمک گرفته می‌شود و با توجه به این‌که در هر استان گویش‌ها و لهجه‌های متفاوتی وجود دارد، برای هر گویش یا لهجه، یک مربی انتخاب شد که تسلط کامل به زبان و اصطلاحات بومی آن منطقه داشته باشد.
 مسوول طرح سیمرغ قصه‌های ایران همچنین افزوده است: هرکدام از این مربی‌ها، قصه‌گوی بومی منطقه را شناسایی و داستان‌ شفاهی را که از زبان او گفته می‌شود، ضبط می‌کنند تا ما بتوانیم برای تولید فایل صوتی قصه، از صدای راوی اصلی استفاده کنیم. پس از ضبط صدای راوی، مربی‌ها داستان را به گویش محلی و زبان فارسی معیار پیاده می‌کنند و در اختیار دفتر طرح قرار می‌دهند تا مراحل بعدی کار روی قصه ها انجام شود.
اسدالله شکرانه در توضیح روایت شناسی قصه‌ها گفته است: روایت‌شناسی تطبیقی و مطالعه‌ی ساختار و دستور زبان قصه‌ها به همت اعضای کارگروه استانی طرح سیمرغ انجام می‌گیرد.
وی می‌افزاید: با توجه به اهمیت کار و تشابه موضوعی که ممکن است در داستا‌ن‌های بومی مناطق مختلف وجود داشته باشد، بعد از جمع‌آوری، قصه‌ها را از نظر موضوعی و محتوایی هم طبقه‌بندی کردیم تا به هر استان یک موضوع خاص اختصاص داده شود.
شکرانه ادامه داده است: روایت‌شناسی قصه‌ی خاله سوسکه به استان تهران، روایت‌شناسی قصه‌ی درخت و پرنده به استان کردستان، روایت‌شناسی قصه‌ی پریان دریایی به استان هرمزگان، روایت‌شناسی قصه‌ی مار به استان کرمان، روایت‌شناسی قصه‌ی دم‌بریدگی به استان بوشهر و روایت‌شناسی قصه‌ی کچل به استان قزوین واگذار شده و امیدواریم حاصل این کار پژوهشی هم تا پایان سال 92 به بازار کتاب برسد.